Stanley Matthews: van jeugddroom om van huis weg te lopen tot de eerste Ballon d'Or en de Britse adelstand

Het verhaal van de tovenaar van de rechterflank, van zijn door boksen gekenmerkte jeugd tot zijn eeuwige nalatenschap bij Stoke City.

Op zijn achttiende dreigde Stanley Matthews van huis weg te lopen om zijn droom van een profcarrière in het voetbal waar te maken. De jongeman uit Stoke, in de wijk Hanley, herhaalde die zin keer op keer tegen zijn vader, een voormalig bokser die hem in de ring wilde zien triomferen. Jack Matthews leerde zijn kinderen sport, maar stond erop dat Stanley in zijn voetsporen zou treden in het boksen. De jongen wilde alleen maar de bal.

De tussenkomst van Ada en de wending naar het voetbal

Jack dwong zijn zoon tot harde bokstrainingen en negeerde zijn protesten. Op een ochtend viel Stanley flauw in de keuken. Zijn moeder Ada besloot dat het genoeg was. Toen Jack terugkwam van de kapsalon, confronteerde ze hem: het boksen moest stoppen. Jack verzette zich en vroeg wat er van de jongen zou worden als hij dertig was zonder voetbal. Ada antwoordde met een directe vraag over de eigen bokscarrière van haar man. De moeder won.

Jack stemde in met de verandering, maar stelde één voorwaarde: na zijn schooltijd moest Stanley al international zijn bij Inglaterra. Kort daarna riep de directeur van de school in Stoke hem bij zich. Hij verwachtte een standje, maar hoorde dat hij was geselecteerd voor het Engelse schoolelftal tegen Wales in Bournemouth. Hij speelde uitstekend in de 4-1 zege, al scoorde hij niet.

Het profdebuut en de eerste interland

Op zijn vijftiende ging Stanley als kantoormedewerker aan de slag bij Stoke City. Daar leerde hij Betty Wallace kennen, de dochter van de trainer, die zijn vrouw zou worden. Zijn vader opende een bankrekening voor hem en eiste dat hij de helft van zijn inkomsten aan zijn moeder gaf. De naam Matthews begon bekend te worden.

Op 29 september 1934 debuteerde hij op negentienjarige leeftijd en 240 dagen voor het Engelse A-elftal in Cardiff. Het werd een 0-4 zege tegen Wales, met een doelpunt van hem in de slotminuut. De Welshe doelman Roy John, een vriend van hem, gaf hem na afloop zijn shirt. De loopbaan van een legende begon.

De oorlog, de overstap naar Blackpool en de beker van 1953

Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende Matthews bij de RAF, waar hij het team leidde in plaats van te vechten. Zijn vader overleed in die periode en een blessure plus het verstrijken van de tijd bekoelden zijn band met Stoke City. In mei 1947 tekende hij voor Blackpool voor 11.500 pond, na een wedstrijd tegen de Rest van de Wereld. Velen beschouwden hem als uitgespeeld.

Trainer Joe Smith hield hem bij de club met een memorabele uitspraak: ook al was hij 37, zijn beste niveau moest nog komen. Op 2 mei 1953 won Blackpool in Wembley zijn enige grote beker tegen Bolton Wanderers met 4-3. Drie doelpunten van Stan Mortensen, de winnende treffer van Bill Perry in de 92e minuut en Matthews op de rechterflank met rugnummer 7 vervulden de belofte aan zijn vader.

Ballon d'Or, terugkeer naar Stoke en het einde van een legendarische carrière

Matthews speelde de WK's van 1950 en 1954. In 1961 keerde hij terug naar Stoke City als winnaar van de eerste Ballon d'Or, die van 1956, als enige speler van een club die nooit landskampioen werd. Op 1 januari 1965 werd hij door koningin Elizabeth II benoemd tot Ridder in de Orde van het Britse Rijk, de eerste voetballer die die eer ontving.

Op 23 februari 2000 overleed hij in het North Staffordshire Nuffield Hospital, 85 jaar oud, na een val in zijn vakantiehuis in Tenerife. Zijn partner Mila, die hij eind jaren zestig leerde kennen tijdens een tournee in Tsjecho-Slowakije, was een jaar eerder overleden. Het nieuws bereikte Engeland enkele minuten voor een oefenwedstrijd tegen Argentinië.

Na een uitvaart in Stoke op 3 maart 2000 werd hij gecremeerd. Onder de aanwezigen waren legendes als Bobby Charlton, Jack Charlton, Gordon Banks, Nat Lofthouse en Tom Finney. Zijn as rust onder de middencirkel van het stadion van Stoke City, dat hij in augustus 1997 officieel had geopend. Daar begon alles en daar, op een bepaalde manier, blijft Stanley Matthews voor altijd.

Tags bij dit artikel