Sir Patrick Stewart overlijdt op 86-jarige leeftijd met laatste rol als Professor X in Avengers: Doomsday

De 26-jarige vertolking van Charles Xavier door de gevierde acteur komt tot een einde in de aanstaande Marvel-film naast Ian McKellen als Magneto.

Fans wereldwijd rouwen om het verlies van Sir Patrick Stewart, de vooraanstaande acteur die op 86-jarige leeftijd is overleden. Het publiek zal hem dit jaar voor het laatst zien in Avengers: Doomsday, waarmee zijn 26-jarige vertolking van Professor Charles Xavier tot een einde komt. De film brengt hem ook weer samen met zijn oude schermpartner Ian McKellen als Magneto.

Van shakespeareaanse podia tot Star Trek en verder

Stewart verwierf faam als een van de beste shakespeareaanse acteurs van zijn generatie. In de jaren tachtig won hij een trouwe schare sciencefictionfans met zijn iconische rol als kapitein Jean-Luc Picard in Star Trek: The Next Generation. Die kale, gezaghebbende leiderrol droeg direct bij aan zijn casting als Professor X.

De definitieve vertolking van Professor Charles Xavier

Tegen de jaren negentig, toen een X-Men-film in ontwikkeling kwam, was Stewart de duidelijke favoriet voor Professor Xavier. Fanbladen als Wizard Magazine hadden hem al in de rol gecast en hij bleef de enige overlap tussen die vroege suggesties en de uiteindelijke filmbezetting. Zijn vroegtijdige haaruitval en zeven seizoenen als kale kapitein maakten de fysieke match onvermijdelijk.

Talent tilde de keuze ver boven het uiterlijk uit. Bijna drie decennia nadat de eerste X-Men-film het moderne superheldentijdperk inluidde, heeft geen enkele latere acteur Stewart verdrongen als de definitieve Professor X. Zijn vertolking definieerde het personage zowel in uiterlijk als in geest, ook toen verhaallijnen Xavier herhaaldelijk uit de dood deden herrijzen.

Een activist in het echte leven die de thema's van X-Men omarmde

Stewart gaf toe dat hij weinig wist van de X-Men-strips voordat hij de rol aannam. Wat hem aansprak, waren de sociale boodschappen in de verhalen. De films gebruiken, net als het bronmateriaal, de worsteling van mutanten als metafoor voor burgerrechten. Als langdurig activist die zich inzette voor feminisme en aandacht voor huiselijk geweld na zijn eigen moeilijke jeugd, bracht Stewart authentieke overtuiging in Xaviers strijd voor gelijkheid en waardigheid.

Chemie met McKellen en memorabele momenten

Net als in Star Trek inspireerde Stewart's uitmuntendheid zijn medespelers. Zijn samenspel met McKellen leverde enkele van de sterkste scènes van de franchise op, waaronder het schaakspel tussen Xavier en Magneto aan het einde van de eerste film. Twee veteranen brachten het drama met volledige ernst, waarmee ze aantoonden dat superheldenfilms ook echt gewicht konden dragen.

Just because someone stumbles and loses their way, doesn't mean they're lost forever.

— Oudere Professor X, X-Men: Days of Future Past

Het personage opnieuw definiëren voor nieuwe generaties

Striptekenaar Jim Lee heeft opgemerkt dat zijn werk aan X-Men erop gericht was Professor X te portretteren als een actievere leider, vergelijkbaar met Captain Picard. Stewart's vertolking maakte die visie profetisch. Zelfs stemacteurs in latere animatieseries modelleerden hun versies naar zijn kenmerkende Britse accent, ondanks dat de strips Xavier's oorsprong in New York plaatsen.

De films verzachtten enkele van de scherpere kanten van het personage uit de strips en presenteerden een meer messiaanse figuur. Stewart's Xavier belichaamde de edelste eigenschappen van een opvoeder: felle bescherming van zijn leerlingen, een toewijding aan dialoog en een onverzettelijk optimisme over het potentieel van de mensheid. Die bezielde interpretatie blijft zijn blijvende bijdrage aan de rol.

Tags bij dit artikel