Veteraan filmcriticus Roger Ebert prees Peter Jackson's Lord of the Rings-trilogie met mate, maar reserveerde zijn hoogste waardering voor een andere fantasiebewerking. Terwijl veel recensenten de Midden-aarde-films als cinematografische mijlpalen prezen, zag Ebert ze als degelijke zwaard-en-tovenaaravonturen die er niet in slaagden J.R.R. Tolkien's visie volledig te vangen.
Ebert gaf drie sterren aan zowel The Fellowship of the Ring als The Two Towers, en verhoogde de score naar drieënhalf sterren voor The Return of the King. Hij beschreef het eerste deel als meer een conventioneel epos dan een getrouwe weergave van Tolkiens wereld en merkte op dat het de onschuld uit de boeken miste. Ebert erkende dat elke afwijking van zijn persoonlijke beeld van Midden-aarde zijn eigen kwestie was en geen tekortkoming van de film.
De actiescènes in de tweede film kwamen hem mogelijk schokkend voor bij de zachtmoedige middeleeuwkundige Tolkien. Bij het derde deel echter erkende Ebert de gedurfde omvang van de trilogie, ook al concludeerde hij dat het net onder het niveau van ware grootsheid bleef.
Ebert reserveerde zijn sterkste aanbeveling voor de film uit 2007 The Golden Compass, gebaseerd op Philip Pullman's His Dark Materials-serie. Hij gaf de film een zeldzame vier sterren en noemde het een donkerder en dieper fantasyverhaal dan de Rings-films, de Narnia-bewerkingen of de Harry Potter-serie. Het verhaal volgt de jonge wees Lyra Belacqua in een parallelle wereld waar ieders ziel de vorm aanneemt van een dierlijke metgezel, een dæmon genaamd.
The Golden Compass is een donkerder, dieper fantasy-epos dan de Rings-trilogie, The Chronicles of Narnia of de Potter-films. Het komt voort uit dezelfde Britse wereld van quasi-filosofische magie, maar creëert complexere schurken en stelt intrigerendere vragen.
New Line Cinema produceerde beide franchises en hoopte het succes van de Rings-films te evenaren. De studio haalde twee prominente Rings-acteurs binnen: Ian McKellen leende zijn stem aan de gepantserde berenkoning Iorek Byrnison en Christopher Lee speelde een hoge functionaris van het Magisterium. Berichten uit die tijd wezen erop dat New Line specifiek om hun betrokkenheid vroeg.
De film bracht wereldwijd ongeveer 372 miljoen dollar op tegen een geschat budget van 180 miljoen dollar en bleef daarmee onder de verwachtingen. Er kwamen geen vervolgen. De commerciële tegenvaller droeg bij aan het verlies van de onafhankelijke status van New Line, dat in 2008 werd opgenomen door Warner Bros.
Het Magisterium fungeerde als een allegorische vertegenwoordiger van autoritaire religie en trok met name kritiek van het Vaticaan. Pullman, een atheïst, schreef de serie als tegenwicht tegen de christelijk getinte fantasieën van Tolkien en C.S. Lewis. De film verzachtte enkele van deze elementen ten opzichte van de bronroman en sneed het boekslot weg dat de opzet vormt voor het vervolg The Subtle Knife.
Tolkiens schurk Sauron vertegenwoordigt een gevallen, luciferachtige figuur, terwijl Pullmans verhaal de georganiseerde religie zelf op de korrel neemt. In His Dark Materials vereert het Magisterium een wezen dat de Autoriteit wordt genoemd en wordt afgeschilderd als een misleidende eerste engel in plaats van een ware schepper. Het verhaal culmineert in het idee van een Republiek van de Hemel op Aarde.
Ebert bestreed al te letterlijke antireligieuze interpretaties van de film en suggereerde dat het Magisterium meer fungeerde als een politieke tirannie vergelijkbaar met Big Brother. Hij waardeerde de ambiguïteit van de thema's en bleef van mening dat de omringende controverse de entertainmentwaarde overschaduwde.