De Italiaanse cinema bereikte in de jaren zestig nieuwe hoogten met regisseurs als Vittorio De Sica en Federico Fellini die baanbrekende werken afleverden. Tegelijkertijd begonnen nieuwere stemmen zoals Pier Paolo Pasolini, Marco Ferreri en Bernardo Bertolucci hun carrière vorm te geven. Genrefilms van allerlei aard bloeiden, van historische epossen en westerns tot horror en drama.
Verhalen rond de maffia werden donkerder en realistischer, en beïnvloedden latere Amerikaanse misdaadklassiekers als The Godfather, Goodfellas en Once Upon a Time in America. Robert De Niro, een belangrijke schakel tussen die films, koos onlangs enkele Italiaanse titels uit tijdens een bezoek aan de Criterion Closet.
De Niro begon met Mario Monicelli’s Big Deal on Madonna Street, die hij een geweldige komedie noemde die hij al jaren niet meer had gezien. Daarna ging hij naar Alberto Lattuada’s Mafioso, prees de hoofdrol van Alberto Sordi en onthulde een persoonlijke connectie.
Er is nog een andere Italiaanse film, Mafioso. Die was ook geweldig, met Alberto Sordi. Marty en ik hebben ook over een remake daarvan gepraat.
De Niro gaf geen verdere details over het remake-idee. Scorsese had Mafioso al jaren eerder geprezen en zette de film in 2010 op een lijst van vijftien gangsterfilms die hem diep hadden geraakt. Hij merkte op dat de films hem exciteerden en provokeerden, terwijl ze toch een kern van waarheid bevatten.
De film uit 1962 volgt Nino Badalamenti, een fabriekschef in Milaan gespeeld door Alberto Sordi. Hij reist met zijn Noord-Italiaanse vrouw Marta naar zijn geboortedorp in Sicilië zodat zij zijn familie kan leren kennen. Het bezoek legt culturele en klasseverschillen bloot terwijl Marta worstelt met het plattelandsleven en Nino oude bekenden en de plaatselijke maffiaboss weer ontmoet.
Nadat de don Nino een gunst verleent, raakt de chef gebonden aan een erecode die hem dwingt een gevaarlijke opdracht uit te voeren. Lattuada wisselt abrupt van toon tussen humor en spanning en toont hoe Nino’s zelfbeeld als slimme moderne man bezwijkt onder traditionele Siciliaanse verwachtingen.
Het verhaal onderzoekt de spanning tussen het stedelijke noorden en het rurale zuiden van Italië via Nino’s mislukte pogingen zijn roots te romantiseren. Wat begint als lichte komedie wordt serieuzer naarmate de criminele onderstroom loyaliteit en ongeschreven regels eist. De onverenigbaarheid van deze werelden geeft de film blijvende relevantie.
Een hedendaagse remake met De Niro en Scorsese zou deze contrasten kunnen aanscherpen tegen het huidige economische landschap. Ook zonder dat het project doorging, blijft Mafioso een onderschatte parel die het verdient herontdekt te worden om zijn mix van scherpzinnigheid en onverbloemde inzichten in de Italiaanse samenleving.