Luiz Inácio Lula da Silva maakte een dramatische comeback en won de Braziliaanse presidentsverkiezingen in de tweede ronde. Hij versloeg Flávio Bolsonaro met 51,76% van de stemmen tegen 48,24%. De kiesraad bevestigde het resultaat op zondag na een chaotische verkiezingsdag met claims van kiezersonderdrukking en verlengde stembureautijden.
De uitslag zorgde direct voor schokgolven op de financiële markten. Handelaren hadden ingezet op een overwinning van Bolsonaro in de hoop op strengere begrotingsdiscipline, maar Lula’s nadruk op consumptiegedreven groei leidde juist tot scherpe koersdalingen. Een ETF die Braziliaanse aandelen volgt, daalde 13% in Japan toen beleggers hun verwachtingen rond bezuinigingen bijstelden.
De overwinning markeert Lula’s vierde ambtstermijn, een ongekend succes voor de 80-jarige die al meer dan vier decennia de Braziliaanse politiek domineert. Tegelijkertijd betekent het een flinke tegenvaller voor de politieke beweging rond oud-president Jair Bolsonaro, wiens oudste zoon de familievlag in de strijd droeg.
Brazilië blijft scherp verdeeld langs ideologische lijnen. Lula’s achtergrond als vakbondsleider en criticus van vroegere dictaturen contrasteert sterk met de conservatieve, evangelische en marktgerichte opvattingen van zijn tegenstanders. Economisch erft hij oplopende tekorten, hoge rentetarieven en recordaantallen huishoudens met betalingsproblemen.
Hij denkt misschien dat hij carte blanche heeft gekregen, maar hij is herkozen in een omgeving van institutionele kwetsbaarheid. Hij zal een coalitie moeten vormen, ook al stuurt zijn overwinning een krachtig signaal naar de radicale rechterzijde, die zal moeten heroverwegen hoe zij opereert.
Na achterstand in de eerste ronde op 4 oktober richtte Lula zich op zwevende kiezers en niet-stemmers. Zijn laatste campagnedruk omvatte uitgebreidere Bolsa Família-uitkeringen, een verbod op online gokken, schuldsaneringsprogramma’s en de verstrekking van afslankmedicijnen via de publieke gezondheidszorg. Steun uit de noordoostelijke regio bleek opnieuw doorslaggevend.
Lula’s eerdere ambtstermijnen leverden hoge goedkeuringscijfers en sterke economische prestaties op, waaronder lage werkloosheid en minimumloonsverhogingen boven de inflatie. Toch is de huidige populariteit gedaald tot historische dieptepunten door aanhoudende kosten van levensonderhoud. Hij heeft fiscale verantwoordelijkheid beloofd zonder concrete maatregelen te noemen en zweert sociale programma’s te beschermen. Belangrijke prioriteiten zijn onder meer regels voor de ontwikkeling van kritieke mineralen en hervormingen van de rechterlijke macht na recente bankenschandalen.