Filmmaker James Gray maakte dit weekend een sterke indruk op het 79th Locarno Film Festival. Hij presenteerde een openluchtvertoning van zijn nieuwste speelfilm Paper Tiger, nam de Career Leopard-onderscheiding van het festival in ontvangst en ging met journalisten in gesprek tijdens een diepgaande roundtable.
De Amerikaanse regisseur gebruikte de gelegenheid om openhartig te spreken over hoe zijn stabiele gezinsleven hem tekort doet aan materiaal voor dramafilms. “Mijn vrouw is fantastisch. Mijn kinderen zijn geweldig,” zei hij. “Ik hou van ze, en dat is niet erg goed voor drama. Het lijkt wel een sitcom of zoiets [waarbij iemand zegt:] Wie heeft de stofzuiger laten staan? Ik struikelde [eroverheen].”
Gray herleidde de emotionele kern van Paper Tiger tot zijn eigen jeugd. De film put rechtstreeks uit een periode waarin zijn hechte maar problematische familie plotseling uit elkaar viel. Binnen twee maanden vertrok hij naar college, verhuisde zijn broer, kreeg zijn vader met juridische problemen te maken en overleed zijn moeder aan een glioblastoma, dezelfde hersentumor die het personage van Scarlett Johansson treft.
Hij beschreef het huishouden als liefdevol maar vaak niet in staat om affectie openlijk te tonen. “Het vormende element in mijn leven tot nu toe was mijn broer en ik, mijn moeder en vader, een zeer hecht gezin — verknipt, erg getroubleerd, vaak niet in staat liefde te uiten,” herinnerde Gray zich. Jaren later verwerken hij en zijn broer de gebeurtenissen nog steeds, afwisselend met lachen en verdriet.
De regisseur benadrukte hoe de samenleving mannen ontmoedigt om hun emotionele kant te benaderen. “Een van de grote worstelingen die mannen in de wereld hebben gehad, zoals we die nu hebben ingericht, is dat ze echt niet mogen omgaan met de tedere kant, de vrouwelijke kant, liefde,” zei hij. Het systeem beloont volgens hem afstandelijkheid en kille berekening.
Gray wees op drie centrale personages in Paper Tiger die elk op een andere manier met deze druk omgaan. Een begrijpt het spel van geld verdienen maar weigert ethische shortcuts. Een ander mist de sociale vaardigheden om te slagen. De derde bezit bewustzijn maar wordt door het lot opzijgezet. Samen bieden ze een panoramisch beeld van functioneren in een competitieve wereld.
Op vragen over toekomstige projecten benadrukte Gray dat hij geen grote onderwerpen najaagt. In plaats daarvan begint hij bij wat op dat moment emotioneel urgent voelt. “De manier waarop ik het aanpak is wat mij op dat moment interesseert. Wat ga ik door? Wat zit er emotioneel in mij dat naar buiten wil?” legde hij uit.
Hij beschreef zijn methode als geworteld in ambacht in plaats van een these. “Je werkt vanuit een positie van ambacht. Laat me mezelf uitdrukken, en laat dan de grootsheid ervan, voor zover die een groot idee bevat, organisch naar buiten komen.”