Ilya Khrzhanovsky brengt grootschalige 'Dau'-epos naar Venetië-competitie

Het tweehonderd minuten durende Sovjetdrama uit de vorige eeuw ontketent opnieuw debat over ethiek en artistieke diepgang zes jaar na eerdere DAU-delen

Meer dan zes jaar nadat Ilya Khrzhanovsky eerdere delen van zijn omvangrijke DAU-project toonde op het Filmfestival van Berlijn, keert de regisseur terug op het internationale toneel met een nieuwe film die simpelweg “Dau” heet. De film gaat in de hoofdcompetitie van het Filmfestival van Venetië en markeert een belangrijke terugkeer van het ambitieuze multidisciplinaire project, ook al blijven er vragen over de ontstaansgeschiedenis.

Festival verdedigt selectie op politieke gronden

De beslissing om de film te programmeren heeft de aandacht gevestigd op de ethiek van de jarenlange productie. Berichten over fysieke en psychische belasting op de set hebben breed de ronde gedaan, maar de organisatoren wijzen op de verkenning van Russische staatsverdrukking en imperialisme als actueel in het licht van de huidige wereldgebeurtenissen. Khrzhanovsky’s focus op historische repressie resoneert nu scherper dan toen de eerste DAU-films verschenen, net voor de pandemie.

Een tweehonderd minuten durend portret van het verval van een fysicus

Met een duur van ruim tweehonderd minuten en een pauze volgt “Dau” vier decennia in het leven van een theoretisch fysicus die verbonden is aan het Sovjet-atoomprogramma. Het verhaal begint in 1928 in Leningrad en loopt via Charkov en Moskou, waarbij de reis van de protagonist van rebelse buitenstaander naar een gecompromitteerde figuur binnen een groot staatsinstituut wordt geschetst. De centrale figuur is geïnspireerd op de echte Nobelprijswinnaar Lev Landau, al neemt de film aanzienlijke fictieve vrijheden.

De Grieks-Russische musicus Teodor Currentzis vertolkt de hoofdrol met een opvallende fysieke aanwezigheid. Vroeg in de film gekleed in felrood fluweel, steekt het personage af tegen de gedempte wereld om hem heen. Zijn principiële verzet tegen militaire eisen erodeert geleidelijk onder institutionele druk, terwijl persoonlijke relaties, waaronder zijn huwelijk met een arbeidersvrouw genaamd Nora, steeds meer onder spanning komen te staan.

Indrukwekkende beelden compenseren dramatische dunheid

De film levert gedenkwaardige scènes die de buitengewone schaal van de DAU-productieontwerpen benadrukken. Beelden spelen zich af op hangende stalen roosters, onder enorme staatsbeelden en te midden van bergen kool die door figuranten worden geschild. Deze momenten tonen de immersieve wereldopbouw van het project, dat ooit deelnemers huisvestte die fulltime leefden in een decor van twaalfduizend vierkante meter.

Critici merken op dat onder de technische ambitie het verhaal tamelijk ondoorzichtig blijft. De protagonist trekt zich terug in plaats van zich te verdiepen naarmate het verhaal vordert, waardoor de bredere thema’s van staatscontrole en persoonlijk verval meer worden gesteld dan onderzocht. Er zijn vergelijkingen gemaakt met andere recente historische drama’s die een enkele getormenteerde figuur centraal stellen, maar “Dau” behoudt een duidelijk avant-gardistische benadering.

Groter project overschaduwt nog steeds individuele films

Khrzhanovsky heeft de afzonderlijke DAU-films beschreven als ingangen in plaats van complete uitspraken. De volledige omvang van het experiment, met zijn quasi-realityshow-elementen en uitgestrekte gereconstrueerde omgevingen, blijft de belangstelling trekken voorbij elke afzonderlijke release. “Dau” biedt slechts een gedeeltelijk beeld van dat grotere geheel, ook al trekt het op eigen kracht aandacht in Venetië.

Tags bij dit artikel