Hoe seizoen 11 van SNL de show bijna doodde en Lorne Michaels belangrijke lessen leerde

Saturday Night Live kwam halverwege de jaren tachtig gevaarlijk dicht bij het einde. De langlopende NBC-sketchserie had net zijn 51e seizoen afgesloten met hooggeprofileerde hosts als Teyana Taylor, Ryan Gosling, Sabrina Carpenter en Josh O'Connor. Een nieuwe Britse editie werd gelanceerd met gemengde recensies, maar kreeg toch een verlenging, wat de bereidheid van het merk om te experimenteren aantoont. Die risicobereidheid gaat rechtstreeks terug op één problematisch jaar dat de franchise bijna vernietigde.

Lorne Michaels keert terug naar een SNL in moeilijkheden

Na zijn vertrek na de eerste vijf seizoenen keerde Lorne Michaels in 1985 terug als executive producer voor seizoen 11. De nieuwe cast combineerde gevestigde comedians met filmacteurs als Randy Quaid, Robert Downey Jr. en Anthony Michael Hall. Ook debuteerden de eerste openlijk homoseksuele castmember Terry Sweeney, de eerste zwarte vrouw in de hoofdcast Danitra Vance en toen nog onbekende talenten als Joan Cusack. De groep klikte in de eerste afleveringen niet als een eenheid.

Damon Wayans zorgde er halverwege het seizoen bewust voor dat hij ontslagen werd. Hij hielp later met zijn familie In Living Color opzetten. Tegen het einde van het jaar ontsloeg NBC bijna de hele cast. Alleen Jon Lovitz, Nora Dunn, featured player A. Whitney Brown en Weekend Update-presentator Dennis Miller keerden terug voor seizoen 12.

Critici verklaren Saturday Night dood

Recensenten benaderden de première met hoge verwachtingen na Michaels’ terugkeer. Al snel verschenen koppen die de show dood verklaarden. Terry Sweeney herinnerde zich later dat Michaels de kritiek wegwuifde en zei dat hij al tien jaar soortgelijke opmerkingen hoorde. De eerste afleveringen kregen meer negatieve aandacht over de onbeproefde cast, en pogingen om grapjes te maken over de slechte kwaliteit sloegen niet aan.

In een opvallende aflevering regisseerde Francis Ford Coppola de hele show als zichzelf, met minimalistisch componist Philip Glass als musical guest. Het streven naar prestige trok volgens de documentaire SNL50: Beyond Saturday Night geen kijkers. In de seizoensfinale werd de volledige cast, spelend als zichzelf, door Michaels in brand gestoken. Alleen Lovitz overleefde de grap, net als in het echte leven.

SNL laat de all-star casting los

De vorige producer, Dick Ebersol, had succes met herkenbare namen als Christopher Guest, Martin Short en Billy Crystal. Michaels ontdekte dat die strategie voor hem niet werkte. Hij vertelde de Los Angeles Times in juli 1986 dat te veel nieuwe gezichten, mensen die nooit eerder samenwerkten en simpelweg te veel performers een vergissing waren. Vanaf dat moment gaf Michaels de voorkeur aan ervaren, maar grotendeels onbekende comedians uit de stand-up- en improv-wereld.

Schrijvers en performers moeten samenwerken

De documentaire merkt op dat schrijvers moeite hadden om materiaal te maken dat paste bij de jongere castleden, waaronder de tiener Anthony Michael Hall. In de Coppola-aflevering wees de regisseur op het gebrek aan zwarte vrouwelijke schrijvers die voor Danitra Vance konden schrijven. Damon Wayans raakte gefrustreerd toen zijn sketches werden geschrapt of hij in stereotype rollen werd geplaatst, wat hem ertoe bracht zelf voor zijn vertrek te zorgen.

De omgeving bij SNL is competitief, maar schrijvers moeten actief personages ontwikkelen samen met de performers. Sterke samenwerking, diverse stemmen in de schrijverskamer en het overbruggen van generatiekloven werden prioriteiten. Toen de show terugkeerde, bouwden schrijvers en cast snel terugkerende personages op. Rosie Shuster, Michaels’ toenmalige ex-vrouw en een van de oorspronkelijke SNL-schrijvers, werkte met Dana Carvey aan de Church Lady.

SNL herwint zijn scherpte en blijft experimenteren

Michaels vertelde later aan de Associated Press dat de show zijn vermogen had herontdekt om edgy en politiek relevant te zijn. De voorgaande seizoenen onder Ebersol waren opvallend tammer geworden op het gebied van satire. Het falen van seizoen 11 weerhield het team er niet van om opnieuw grenzen te verleggen. Latere voorbeelden zijn de Saturday TV Funhouse-segmenten uit de jaren negentig, The Lonely Island’s Digital Shorts in de jaren 2000 en Timothée Chalamet die in 2025 obscure Bob Dylan-nummers zong als zowel host als musical guest.

Het vreemde seizoen ligt ver achter de franchise. Saturday Night Live blijft creatieve risico’s nemen terwijl het zijn kernidentiteit behoudt. SNL50: Beyond Saturday Night is te streamen op Peacock in de Verenigde Staten.