Guillermo del Toro heeft een carrière opgebouwd rond empathische monsters en buitenstaanders die rigide systemen uitdagen. De Mexicaanse filmmaker, geboren in Guadalajara op 9 oktober 1964, verwierf mainstream succes terwijl hij zijn eigen stem behield. Zijn film Pan's Labyrinth uit 2006 oogstte veel lof en een Oscar voor de mix van fantasy en politieke allegorie.
Del Toro groeide op in een katholiek Spaans gezin. In 1969 won zijn vader een flinke loterijprijs die hun omstandigheden veranderde. Het gezin verhuisde naar een groot landhuis vol klassieke boeken. De jonge Guillermo las veel, en één boek dat hij met eigen spaargeld kocht, liet een blijvende indruk achter: een Spaanse editie van Mary Shelley's Frankenstein, geïnspireerd op de klassieke film van James Whale.
Zijn vader benadrukte hard werken en ambitie. Del Toro begon op achtjarige leeftijd korte films te schieten op Super 8. Zijn debuut, het vampierverhaal Cronos uit 1993, toonde een originele benadering van bekende genres. Financiële zekerheid stelde hem in staat kunst na te streven ondanks een strenge opvoeding die een diep anti-autoritaire streep bevorderde.
In een interview met The A.V. Club uit 2007 na het succes van Pan's Labyrinth, gaf del Toro een memorabele reflectie over persoonlijke groei en autoriteit.
Je vindt jezelf pas als je ongehoorzaam bent. Ongehoorzaamheid is het begin van verantwoordelijkheid, denk ik.
Del Toro beschreef Pan's Labyrinth als een verhaal dat pleit voor ongehoorzaamheid. De film speelt zich af in 1944 in Spanje onder de dictatuur van Francisco Franco en verweeft het verhaal van een jong meisje genaamd Ofelia met de strijd van antifascistische strijders. Beide verhaallijnen confronteren dezelfde meedogenloze militaire kapitein, Vidal, die blinde gehoorzaamheid eist.
Een dokter in de film waarschuwt Vidal dat onvoorwaardelijke gehoorzaamheid alleen past bij mensen zoals hij. Ofelia krijgt drie opdrachten van een magische Faun. Elk daarvan vereist dat ze bevelen trotseert, en haar laatste onbaatzuchtige daad van ongehoorzaamheid brengt beloning. Het verhaal presenteert rebellie niet als roekeloosheid, maar als een noodzakelijke stap naar ethische verantwoordelijkheid.
Del Toro ziet zijn films als parabels in plaats van directe politieke pamfletten. Toch loopt zijn afkeer van rigide structuren door zijn werk. Hij heeft zijn haat voor instituties uitgesproken en plaatst vaak verhalen rond buitenbeentjes en rebellen, van Hellboy tot het wezen in The Shape of Water.
In zijn Pinocchio-bewerking maakte del Toro van het ezelleneiland een militair kamp in de stijl van Mussolini. Zijn Frankenstein-project onderzoekt het doorbreken van cycli van misbruikend vaderschap. Zelfs in Crimson Peak trotseert de heldin Victoriaanse beperkingen door romans te schrijven. Creatie zelf wordt een daad van rebellie tegen opgelegde stabiliteit.
Van kinderlijke lectuur tot volwassen filmmaking heeft del Toro consequent degenen geprezen die hun eigen pad volgen. Zijn citaat over ongehoorzaamheid blijft resoneren als zowel persoonlijk credo als artistiek principe.