Golshifteh Farahani stond centraal op het Black Nights Film Festival in Tallinn met scherpe opmerkingen over hoe de media omgaat met acteurs uit crisislanden. De in Iran geboren ster, bekend van rollen in grote Hollywoodproducties, was aanwezig om haar nieuwe film te promoten en wees de verwachting af dat ze voortdurend over politiek moet praten.
Op het panel ‘Women, War and Witness: Cinema in Times of Global Crisis’ ging Farahani in tegen vragen die haar uitsluitend door de lens van haar vaderland bekijken. “Ik weet zeker dat Julia Roberts of Jennifer Lawrence niet voortdurend vragen over Trump beantwoorden, of Marion Cotillard over Marine Le Pen!” zei ze. Ze wil zich puur op cinema richten, maar merkt dat gepolariseerde politiek weinig ruimte laat voor nuance. “Het is zwart of wit, en als je in het midden zit, kun je niet bestaan. Dat is heel gevaarlijk, want harmonie komt uit het midden.”
Farahani omarmt rollen die vrouwen uit door oorlog verscheurde regio’s portretteren, waaronder Yazidi-, Koerdische, Afghaanse en Libanese personages. Ze voelt zich persoonlijk verbonden met deze verhalen na het meemaken van regionale conflicten rond olie.
Farahani merkte op dat kunstenaars uit conflictgebieden vaak hun individualiteit verliezen. “Als je uit een land in oorlog komt zoals Oekraïne, word je de vertegenwoordiger van dat land, je individualiteit wordt je afgenomen omdat je een boegbeeld moet zijn,” zei ze. Medepanelist Halkawt Mustafa, de Noors-Koerdische regisseur van “No Paradise if You Are Killed By a Woman,” beaamde dat. Hij beschreef de druk om tussen vlaggen te kiezen, terwijl hij prioriteit gaf aan een authentiek portret van een Koerdische Peshmerga-sluipschutter in zijn film.
De speelfilm van de regisseur, Iraaks Oscar-kandidaat en buiten competitie vertoond in Venetië, ontving op 20 november de eerste Free World Award van het festival. Mustafa benadrukte dat het verhaal draait om een vrouwelijk perspectief in plaats van nationale symboliek.
Na twintig jaar ballingschap in Frankrijk reflecteerde Farahani op de extra uitdagingen die ze in het Westen tegenkwam. Ze wees vroege rollen af waarin ze als terrorist werd neergezet of waarin de ondergrondse scene in Teheran werd getoond tijdens de periode dat Iran deel uitmaakte van de ‘as van het kwaad’. Ze noemde zulke portretten propaganda van meerdere kanten. “Het is gewoon absolute onzin wat Hollywood laat zien van onze regio,” stelde Farahani. “Het komt neer op Hollywood dat de geschiedenis schrijft en herschrijft.”
Andere panelleden, waaronder vertegenwoordigers van Oekraïense productiebedrijven en initiatieven voor vrouwen in film, riepen op tot meer verantwoordelijkheid in de sector. Ze drongen er bij festivals en producenten op aan om filmmakers uit oorlogsgebieden actief te steunen, in plaats van alleen hun werk te vertonen.
Festivaldirecteur Tiina Lokk tekende een overeenkomst met Andrii Osipov, hoofd van het Oekraïense filmagentschap, om de Free World Award in te stellen. De prijs beloont films die vrijheid, menselijke waardigheid en mensenrechten uitdragen. De eerste winnaar, “No Paradise if You Are Killed By a Woman,” werd geprezen omdat het geweld tegen burgers in Mosul belicht.
Lokk ontvangt tijdens de slotceremonie de Oekraïense Orde van Prinses Olga voor haar aanhoudende steun aan de Oekraïense cinema. PÖFF promoot sinds de Russische invasie van 2022 Oekraïense films en zet die inspanning voort via het programma Standing with Ukraine.
Ik ben oprecht verheugd dat de eerste Free World Award wordt uitgereikt aan een film die licht werpt op geweld tegen de burgerbevolking van de stad Mosul.