J.R.R. Tolkien wordt vaak gezien als de maatstaf voor moderne fantasy, omdat hij de kern van het genre heeft gevormd met elementen als boerenjongens die held worden en grootschalige queesten tegen oude kwaden. Toch zijn er verschillende series die die schaal evenaren en verder gaan in psychologische realisme, aan regels gebonden magie en complexe karakterontwikkeling die latere schrijvers zoals George R.R. Martin hebben beïnvloed.
Tad Williams levert een trilogie die begint met een over het hoofd geziene keukenjongen genaamd Simon die betrokken raakt bij een oorlog tegen oude machten. Het verhaal blijft lang stilstaan bij zijn angst en onervarenheid in plaats van snel naar de triomf te gaan. Martin heeft de serie gecrediteerd als inspiratie voor zijn eigen benadering van moreel grijze politiek en menselijke zwakheid. Het laatste deel werd zo omvangrijk dat uitgevers het in twee paperbacks splitsten.
Ursula K. Le Guin creëerde een vroege Earthsea die grotendeels draaide om mannelijke tovenaars, maar keerde decennia later terug om de uitsluiting van vrouwen te onderzoeken. In Tehanu en latere boeken heroriënteert ze het verhaal rond personages die eerder door het magiesysteem zelf op de achtergrond waren geplaatst. De latere delen behouden de scherpte van de originelen terwijl ze eerdere aannames binnen dezelfde wereld openlijk in twijfel trekken.
Gene Wolfe presenteert het verhaal als een vertaald historisch document met wetenschappelijke glossaria. Verteller Severian begint als een in ongenade gevallen folteraar wiens betekenis voor het universum zich geleidelijk ontvouwt. Archaïsch vocabulaire en een plot die baat heeft bij meerdere lezingen onderscheiden het werk. Neil Gaiman heeft het geprezen als een van de beste prestaties van het genre.
Philip Pullman putte uit Paradise Lost om een trilogie voor jonge lezers te maken met daemons als fysieke manifestaties van de ziel en een alethiometer om vragen te beantwoorden. Het verhaal levert een directe kritiek op de institutionele religie die levens controleert. Het slot onthoudt de conventionele romantische afloop, waardoor Lyra en Will gescheiden blijven in een keuze die nog steeds resoneert.
Robert Jordan bouwde een veertien delen tellende saga rond een magiesysteem dat is verdeeld naar geslacht, waarbij de mannelijke helft besmet is en gebruikers naar waanzin drijft. Rand al'Thor's geleidelijke aanvaarding van zijn voorbestemde rol vormt de kern van het epos. Jordan overleed voor de voltooiing, en Brandon Sanderson voltooide de laatste drie delen met behulp van uitgebreide aantekeningen onder leiding van Jordans vrouw en redacteur.
Schrijvend als Robin Hobb besteedde Margaret Ogden meer dan twintig jaar aan zestien boeken over FitzChivalry, een koninklijke bastaard die als huurmoordenaar wordt opgeleid. Martin en anderen hebben Hobb's proza en psychologische diepgang benadrukt. De serie volgt Fitz' herhaalde fouten en hun blijvende gevolgen zonder gemakkelijke verlossing te bieden, wat resulteert in een van de meest volledig uitgewerkte hoofdpersonen in de fantasy.