Europa intensiveert inspanningen voor satellietalternatieven voor Starlink

Oorlogservaring van Oekraïne met snelheidslimieten op netwerk van Musk stimuleert EU-plannen voor meer technologische soevereiniteit

De militaire operaties van Oekraïne hebben een kritieke kwetsbaarheid voor westerse bondgenoten aan het licht gebracht. Snelheidsbeperkingen die naar verluidt werden opgelegd aan Starlink-terminals tijdens het conflict met Rusland toonden aan hoe toegang tot vitale satellietcommunicatie kan worden beperkt door één enkele private aanbieder.

Oekraïne-ervaring legt risico’s van technologische afhankelijkheid bloot

De beperkingen, die Oekraïne later aangaf te hebben opgeheven, dienden als een scherpe herinnering dat landen afhankelijk zijn van technologie die ze niet volledig kunnen controleren. De Canadese functionaris Mark Carney beschreef de episode als iets wat waarnemers niet meer konden negeren en benadrukte de invloed die dergelijke systemen hun eigenaren geven.

Deze situatie is niet geheel nieuw, maar heeft de inzet verduidelijkt voor overheden die commerciële netwerken gebruiken voor defensie en civiele behoeften. De dreiging van ontkoppeling blijft bestaan, ook nadat de directe limieten zijn versoepeld.

EU geeft prioriteit aan bestaande operators en nieuwe constellaties

Europese beleidsmakers zien kansen om eigen opties te versterken. Eutelsat Communications en SES SA exploiteren al satellietnetwerken met een lagere capaciteit dan Starlink, maar vormen volgens Bloomberg Intelligence-analist John Davies een basis voor uitgebreider gebruik in de komende jaren.

Langetermijnambities richten zich op het Iris2-project, een Europees satellietconstellatie ter waarde van 15,6 miljard euro dat wordt ondersteund door een herkapitaliseerde Eutelsat en andere bedrijven. Ambtenaren willen ook initiatieven zoals Project Bromo versnellen, waarbij Leonardo SpA, Airbus SE en Thales SA betrokken zijn.

Uitdagingen bij het opschalen van Europese ruimtevaartcapaciteit

Het bouwen van concurrerende satellietinfrastructuur duurt jaren. Europa mist herbruikbare rakettechnologie die vergelijkbaar is met die van SpaceX, waardoor volledige operationele capaciteit voor Iris2 pas in 2030 of later wordt verwacht. SpaceX heeft al een marktwaardering die ongeveer duizend keer hoger ligt dan die van Eutelsat en heeft ambitieuze plannen met kunstmatige intelligentie en mogelijk tot een miljoen satellieten.

Kansen via partnerschappen en bestaande activa

Analisten bevelen een beter gebruik aan van Eutelsats OneWeb-lagebaanconstellatie naast een uitgebreidere productie van militaire terminals. Partnerschappen, waaronder eerdere gesprekken met het Zuid-Koreaanse Intellian, wijzen op een mogelijke weg vooruit. Extra overheidssteun uit Frankrijk en Groot-Brittannië kan helpen bij het aanpakken van de aanhoudende verliezen van Eutelsat en de blootstelling aan dalende inkomsten uit satelliettelevisie.

Internationale samenwerking blijft haalbaar. Het Lightspeed-netwerk van Canada’s Telesat Corp. staat gepland voor lancering volgend jaar, terwijl Amazon.com Inc. bijna vierhonderd satellieten in een baan om de aarde heeft en binnenkort commerciële operaties plant. Francesco Nicoli van het Politecnico Institute of Turin suggereert diepere banden met Amazon om de afhankelijkheid van Elon Musk te verminderen en interoperabele terminalstandaarden te bevorderen.

Handelsbescherming en politieke realiteit

Elke stap om Europese aanbieders te bevoordelen, loopt het risico op vergelding vanuit de Verenigde Staten. Europese leiders moeten deze kosten afwegen tegen de strategische noodzaak van gediversifieerde netwerken. Het recente Britse ingrijpen bij de redding van TalkTalk illustreert de groeiende erkenning dat controle over kritieke infrastructuur de nationale veiligheid raakt.

Starlink we will diversify away from, no question.

— Mark Carney, Canadese functionaris, Openbare verklaring over satellietafhankelijkheid

De weg vooruit omvat meerdere opties met verschillende tijdlijnen en kosten. Geen enkele maatregel garandeert volledige onafhankelijkheid, maar aanhoudende politieke betrokkenheid kan voorkomen dat situaties zoals die in Oekraïne standaard worden voor bondgenoten.

Tags bij dit artikel