Energiegel en tandgezondheid: het stille risico voor topsporters

Een studie in Nutrients toont hoge percentages cariës en parodontale problemen bij sporters die suikerhoudende supplementen consumeren, zelfs met goede mondhygiëne.

In de topsport telt elk detail, inclusief koolhydraten. De voedingsadviezen voor intensieve trainingen of lange wedstrijden schrijven 60 tot 120 gram koolhydraten per uur voor om de inspanning vol te houden en een glycoogendaling te voorkomen. Wielrenners, hardlopers en voetballers halen een groot deel van die energie uit isotone dranken, repen en vooral gels. De spieren reageren goed, maar de tanden lijden onder de gevolgen.

Een onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift Nutrients brengt een probleem in kaart dat jarenlang onderbelicht bleef: de verslechtering van de mondgezondheid door het gebruik van deze producten en het directe effect daarvan op de sportprestaties.

De frequentie van suiker, meer dan de hoeveelheid, maakt het verschil

Tandarts Dr. Tomás Hernán Pérez de la Ossa wijst erop dat elke suikerinname de bacteriële zuurproductie in de mond 20 tot 30 minuten activeert. Bij duursporten, waarbij sporters urenlang continu innemen, ontstaat een continu druppeleffect. Elke gel of slok activeert het proces opnieuw en houdt de mond langdurig in een zure omgeving die het glazuur aantast.

De fysieke inspanning voegt een extra factor toe: uitdroging en mondademhaling verminderen de speekselproductie, de belangrijkste natuurlijke bescherming tegen bacteriën. Zelfs de meest natuurlijke producten ontsnappen niet aan het probleem. Honing of zelfgemaakte preparaten voeden de bacteriën op dezelfde manier.

Alarmerende cijfers, ook bij sporters met goede mondhygiëne

Het onderzoek, uitgevoerd door een internationaal multidisciplinair team, onderzocht topsporters via klinische onderzoeken en vragenlijsten. 66,7 procent gebruikt sportdranken, gels of repen minstens één keer per week. De klinische resultaten toonden aan dat 63,5 procent actieve cariës had, 46,1 procent gingivitis en 26,9 procent onomkeerbare parodontitis. Daarnaast vertoonde 21,2 procent ernstige erosieve glazuurslijtage door de zuurgraad van de supplementen.

Deze problemen gaan verder dan de gebruikelijke trauma’s in de sporttandheelkunde en raken nu ook de topsport. Tijdens de Olympische Spelen van Londen 2012 hing 30 procent van de medische spoedgevallen van atleten samen met tandproblemen.

De directe impact op sportprestaties

80 procent van de ondervraagde sporters had het afgelopen jaar een mondprobleem, vooral pijn en extreme gevoeligheid. 36,5 procent gaf aan dat deze klachten hun trainingen en wedstrijduitslagen beïnvloedden. De pijn verstoort het herstel en de spierherstel, terwijl onbehandelde infecties systemische ontstekingen kunnen veroorzaken, het risico op blessures verhogen en het herstel vertragen.

Elke keer dat we suiker innemen, ook al is het een minimale hoeveelheid, produceren de bacteriën in de mond gedurende ongeveer 20 tot 30 minuten zuur.

— Dr. Tomás Hernán Pérez de la Ossa, Interview in het kader van het onderzoek

Praktische maatregelen om de tanden te beschermen zonder energie op te geven

Koolhydraten schrappen is geen optie voor wie op het hoogste niveau presteert. Experts raden aan om direct na het innemen van een gel of isotone drank de mond te spoelen met schoon water om suikerresten en zuurgraad te verminderen. Ook adviseren ze tandpasta’s en mondspoelingen met een hoge fluorideconcentratie om het glazuur te remineraliseren.

Na het consumeren van zure producten is het raadzaam enkele minuten te wachten voordat men poetst, om beschadiging van het verzachte glazuur te voorkomen. Regelmatige gebitscontroles voor het seizoen, net als bloedonderzoeken of echocardiogrammen, kunnen problemen tijdig opsporen en voorkomen dat ze de prestaties beïnvloeden.

Tags bij dit artikel