Ellen Burstyn krijgt Gouden Leeuw op Filmfestival van Venetië

De 93-jarige Oscarwinnares presenteert twee nieuwe projecten en deelt herinneringen aan Marilyn Monroe plus lessen uit Hollywoods verleden.

Ellen Burstyn arriveerde dit jaar in Venetië met een leven vol verhalen en twee nieuwe films. De 93-jarige Academy Award-winnares neemt een ere-Gouden Leeuw voor lifetime achievement in ontvangst op het festival, waar ze ook projecten presenteert die haar ervaringen uit het verleden verbinden met nieuw creatief werk.

Een vluchtig knikje van Marilyn Monroe blijft resoneren

Burstyn heeft nooit een formeel gesprek gehad met Marilyn Monroe, die overleed voordat de jongere actrice toetrad tot de Actors Studio. Toch bleef één kort moment uit lang vervlogen tijden haar bij. Aan de andere kant van een nachtclubtafel keek Monroe haar kant op en knikte. “Ik was betoverd toen ik naar haar keek. Ze was zo’n magisch wezen,” vertelde Burstyn aan de pers. “En toen keek ze naar mij en knikte ze me toe. Ik stond nog maar aan het begin van mijn carrière en dacht: ik ben zojuist erkend door Marilyn Monroe. Dat heb ik altijd in mijn hart meegedragen.”

Die herinnering komt terug in Flesh Impact, een korte film geregisseerd door Maggie Gyllenhaal. Burstyn speelt een verzonnen versie van Monroe die tot in de negentig leeft, terwijl Dakota Johnson in flashbacks te zien is als de jongere ster.

Nieuw drama verkent late levensverbinding

Burstyn speelt ook in Kornél Mundruczó’s Place to Be, dat buiten de competitie draait. Ze vertolkt een oudere vrouw die een diepe platonische band opbouwt met een gescheiden man van middelbare leeftijd, gespeeld door Taika Waititi. “Hij is de meest getalenteerde, grappige, aardige, charmante en aanbiddelijke mens met wie ik ooit heb gewerkt,” zei ze. “De film gaat over onze relatie… het is een liefdesrelatie en dat is waar mensen volgens mij op zullen reageren.”

Rollen van vrouwen achter en voor de camera zijn veranderd

Op de vraag naar veranderingen voor vrouwen in Hollywood sinds haar beginjaren antwoordde Burstyn zonder aarzelen. “O hemeltje. Enorm.” Ze herinnerde zich dat sets destijds volledig mannelijk waren. “Toen ik begon te werken, dat was 150 jaar geleden, waren er geen vrouwen op de set. Er waren geen vrouwen in de crew. Niemand. Het waren allemaal mannen. Als er een vrouw op de set was, dan was zij een actrice.”

De vooruitgang kwam geleidelijk. Eerst verschenen scriptsupervisors en camera-assistenten, daarna vrouwen die zwaar materieel bedienden. De verschuiving in rollen op het scherm ging langzamer, en Burstyn hielp de deur verder open te zetten.

Alice Doesn’t Live Here Anymore ontstond uit frustratie

Na The Exorcist kreeg Burstyn scripts van Warner Bros. die allemaal hetzelfde verouderde patroon volgden. Echtgenoten redden de wereld terwijl echtgenotes thee serveerden. Ze stelde een ander verhaal voor. “Ik zei: ‘Nou, ik wil graag een film maken over vrouwen zoals ik vrouwen ken.’” Ze koos een opkomende regisseur met één speelfilm op zijn naam: Martin Scorsese. Dagelijkse repetities met improvisatie hielpen de film uit 1974 vorm te geven, die haar de Oscar voor beste actrice opleverde en invloed had op hoe vrouwen zichzelf op het scherm zagen.

The Exorcist liet fysieke en blijvende sporen na

Burstyn beschreef de ervaring met The Exorcist als zowel transformatief als hard. Regisseur William Friedkin zette alles op alles voor elke opname, met als gevolg een rugblessure die ze volgens haarzelf nooit had mogen oplopen. “Het was een leven veranderende ervaring, maar het was fysiek pijnlijk.”

Actors Studio-training vormde haar zelfbeeld

Burstyn schreef haar lange studie bij Lee Strasberg toe aan zowel haar vakmanschap als haar zelfinzicht. Zelfs na het winnen van de Oscar en het geven van lessen bleef ze scènes aan de meester voorleggen. “Als je studeert bij een meester, verandert dat je leven,” zei ze.

Advies van Bette Davis blijft haar leiden

Aan jongere artiesten gaf Burstyn wijsheid door die ze vroeg in haar carrière van een andere filmlegende had gekregen. “Ik ontmoette Bette Davis. Ze zei: ‘Het enige wat belangrijk is, is je werk. Iedereen die tussen jou en je werk komt te staan, is je vijand’,” herinnerde ze zich. “Dus dat was mijn advies van de oudere generatie.”

I was enchanted just looking at her. She was such a magical creature. And then she looked at me and nodded at me. I was very early in my career, and I thought: I’ve just been recognized by Marilyn Monroe. I carried that in my heart.

— Ellen Burstyn, Venice Film Festival press conference

Tags bij dit artikel