Peter Jacksons bewerking van J.R.R. Tolkiens romans staat als een mijlpaal die fantasy op het grote scherm nieuw leven inblies en een heel decennium cinema vormgaf. De trilogie behaalde enorm commercieel succes en kritische lof terwijl het publiek aantrok dat ver buiten de typische genre fans lag. Toch bestaat er een overtuigend argument dat drie eerdere en latere meesterwerken het hart van fantasy directer belichamen en zonder de zware nadruk op epische veldslagen en avontuurelementen.
Victor Flemings klassieker uit 1939 blijft de maatstaf voor cinematografische fantasy. Bewerkt naar L. Frank Baums roman uit 1900 volgt het verhaal de jonge Dorothy en haar hond Toto, die door een tornado van Kansas naar het kleurrijke land Oz worden gevoerd. Daar sluit ze zich aan bij een Vogelmens, een Bliksemman en een Bange Leeuw om hulp te zoeken bij de Tovenaar terwijl ze de Boze Heks van het Westen ontwijken.
De film behaalde tijdens Hollywoods gouden jaar solide kassuccessen maar groeide via herhaalde televisie-uitzendingen uit tot een geliefde favoriet. De invloed ervan reikt over bijna elke fantasyproductie die volgde en bewijst dat live-action fantasy mainstream kijkers kon boeien. Judy Garlands vertolking van Dorothy vestigde het archetype van de herkenbare fantasyprotagonist, terwijl Margaret Hamiltons Boze Heks een van de meest memorabele schurken uit de filmgeschiedenis blijft. Weinig films evenaren de trouwe en inventieve representatie van het genre.
Rob Reiners bewerking uit 1987 van William Goldmans roman onderscheidt zich door de naadloze mix van avontuur, romantiek, humor en oprechte emotie. Het kaderverhaal van een grootvader die het verhaal aan zijn kleinzoon voorleest introduceert het verhaal van de boerenknecht Westley, die zijn geliefde Buttercup moet redden van de sluwe prins Humperdinck.
De film levert de ene iconische scène na de andere en blijft eindeloos citeerbaar. De centrale romance voelt werkelijk magisch, de schurken zijn memorabel verachtelijk en bijfiguren zoals Inigo Montoya leveren onvergetelijke momenten van moed en rechtvaardigheid. The Princess Bride vertegenwoordigt fantasy in zijn meest vreugdevolle en onbeschaamde vorm.
Hayao Miyazaki's meesterwerk uit 2001 van Studio Ghibli volgt de jonge Chihiro, wiens ouders in varkens veranderen nadat ze een geestenrijk binnengaan. Ze neemt een baan aan in een druk badhuis dat wordt gerund door de heks Yubaba om haar naam terug te verdienen en haar familie te redden.
De film combineert een coming-of-age verhaal met rijke thema's over identiteit, milieubewustzijn en persoonlijke groei. De animatie schept een grillige maar soms verontrustende wereld die zowel betoverend als diepgaand aanvoelt. Vijfentwintig jaar later blijft Spirited Away resoneren als een van de hoogste prestaties van de animatie en een diep inzichtelijke benadering van fantasyvertelling.