Documentaire Amazomania stelt ethiek van Amazone-expedities aan de kaak

Nathan Grossmans film herbezoekt de contactmissie met de Korubo uit 1996 en daagt mediapraktijken rond geïsoleerde inheemse groepen uit

Een nieuwe documentaire die op het DC/DOX-festival werd vertoond, gebruikt decennia oude beelden om de langlopende praktijk van westerse filmmakers en journalisten die afgelegen Amazonegebieden betreden op zoek naar contact met geïsoleerde inheemse gemeenschappen onder de loep te nemen.

Ruwe beelden uit 1996 vormen de kern van het Amazomania-verhaal

De film opent met archiefmateriaal dat werd opgenomen door de Zweedse journalist Erling Söderström tijdens een reis over de Amazone in 1996. In een scène spreekt Söderström de camera aan terwijl hij zich voorbereidt op de tocht en beschrijft hij een groep van 26 mannen die de Korubo in hun eigen gebied voor het eerst willen bereiken.

Regisseur Nathan Grossman kreeg toegang tot de originele banden nadat hij hoorde dat het archief nog bestond. Hij digitaliseerde het materiaal en vergeleek de onbewerkte rushes met de kortere, bewerkte versies die op de Zweedse televisie werden uitgezonden en met de bekroonde documentaire The Hidden Tribes of the Amazon, die Franse en Duitse kijkers bereikte.

Sydney Possuelo uit twijfels over de contactmissie

Söderström werd vergezeld door de Braziliaanse expert Sydney Possuelo, oprichter van het Braziliaanse Departement voor Geïsoleerde Indianen. Possuelo, een fervent pleitbezorger tegen het initiëren van contact met vrijwillig geïsoleerde groepen, verschijnt in de beelden met zichtbare reserves over de onderneming. Grossman merkt op dat de aanwezigheid van Possuelo het gewicht van de beslissing en de mogelijke langetermijngevolgen benadrukt.

Film stelt mediapraktijken rond toestemming en eigendom ter discussie

Hoewel de expeditie werd gepresenteerd als een beschermingsmaatregel tegen houthakkers en kolonisten, richt Amazomania de lens op de ethiek van het filmen zonder toestemming van de gedocumenteerde mensen. Grossman presenteert het project als een onderzoek naar hoe mediaorganisaties dergelijke verhalen blijven najagen.

Het centrale thema van de film is dat ik als Zweedse vertegenwoordiger van de media naar deze praktijken kijk en probeer vragen te stellen en dat op de agenda te zetten.

— Nathan Grossman, Interview met Deadline

De regisseur wijst erop dat wereldwijd nog meer dan 200 inheemse groepen in vrijwillige isolatie leven. Hoewel sommige overheden hun aanpak hebben herzien, blijft Grossman sceptisch dat nieuwsorganisaties vandaag soortgelijke kansen zouden afwijzen.

Korubo-gemeenschap fungeert als executive producers

In een opmerkelijke breuk met het verleden fungeerden leden van de Communidade Korubo als executive producers van Amazomania. Grossman raadpleegde de gemeenschap gedurende de hele productie, inclusief het beoordelen van het archief en redactionele keuzes. Het team erkent dat machtsverschillen ondanks deze stappen blijven bestaan.

Söderström verdedigt eerdere acties en plant nieuw werk

Nu rond de 70 jaar verschijnt Söderström zowel in de oude beelden als in recentere interviews. Hij houdt vol dat de reis in 1996 een noodreactie was op geweld tegen de Korubo, maar stelt op zijn website ook dat dergelijke groepen met rust gelaten en beschermd moeten worden via landrechten in plaats van verder contact. Grossman merkt op dat Söderström nog steeds hoopt extra films in de regio te maken.