Tweevoudig Oscarwinnaar Christopher Hampton gaf een openhartige masterclass over het bewerken van toneelstukken voor het witte doek op het Tallinn Black Nights Film Festival, waarbij hij ook zijn mening gaf over kunstmatige intelligentie en de onvoorspelbare aard van het maken van films.
De Britse schrijver en regisseur, wiens werk onder meer de geprezen adaptaties Dangerous Liaisons en The Father omvat, zat de jury van de officiële competitie voor tijdens de 30e editie van het festival. Andere juryleden waren de Libanese producent Myriam Sassine, de Amerikaanse cameraman David Stump, de Franse producent Julie Billy en de Estse actrice Tiina Tauraite.
Vroeg in de sessie prees Hampton de ere-Oscar die onlangs aan Glenn Close werd toegekend, de ster uit Dangerous Liaisons. “Eindelijk, vind ik,” zei hij. “Ik was erg blij dat te horen. Ik denk dat ze … nog steeds hoopt er een te krijgen voor acteren, voor een specifieke rol, maar dat is nog niet gebeurd. Dus het minste wat ze konden doen was haar een ere-Oscar geven.”
Hampton wuifde zorgen weg dat kunstmatige intelligentie scenarioschrijvers binnenkort zou vervangen. “Kunstmatige intelligentie is geen onderwerp dat me erg heeft beziggehouden,” vertelde hij het publiek. “Ik ben meer geïnteresseerd in echte intelligentie. Het probleem met kunstmatige intelligentie zit al in de naam, omdat het kunstmatig is, en ik denk niet dat er een vervanging bestaat voor originele creativiteit.” Hij vergeleek de technologie met “een soort super-Google” en voorspelde dat het menselijke schrijvers niet zou verdringen. “Ik weet dat iedereen hier ongerust over is, maar ik denk niet dat het gaat gebeuren,” zei hij. “Ons werk is interessanter dan dat van AI.”
Jonge schrijvers die geneigd zijn op AI-tools te leunen, kregen het advies hun beroepskeuze te heroverwegen. “Als je een script schrijft met hulp van AI, kies je voor de makkelijke weg. Je bent lui. Je laat een externe factor het overnemen,” waarschuwde Hampton.
De masterclass, getiteld “From Stage to Screen: The Art of Adaptation”, maakte deel uit van de 25e editie van de Industry@Tallinn & Baltic Event-markt en het Discovery Campus-programma. Hampton benadrukte dat succesvolle filmadaptaties veel meer vergen dan het overzetten van dialogen. Het duurde ongeveer tien jaar, zei hij, voordat hij had geleerd “hoe je geen film maakt van een toneelstuk dat naar theater ruikt”. Dangerous Liaisons was het moment waarop hij voor het eerst vertrouwen had in het proces.
Hampton gaf een directe vergelijking voor de onzekerheden in de filmontwikkeling. “Schrijven voor film is echt alsof je naar het casino gaat,” zei hij. “Je gaat aan tafel zitten, zet je geld op nummer 20, en de kans dat de film gemaakt wordt zoals je je die had voorgesteld is zo klein dat het, als het toch gebeurt, ongelooflijk bevredigend is en enorm veel plezier oplevert. Maar meestal pakt de croupier gewoon de fiches weg, en dat is het dan.”
Als voorbeeld noemde hij een recent onuitgevoerd script over de worstelingen van componist Dmitri Sjostakovitsj in de Sovjet-Unie, dat vastliep door de terughoudendheid van de markt om zich met Russische settings bezig te houden.
Later in de Q&A kwam Hampton opnieuw terug op AI en stelde dat de technologie formuleachtige verhalen aanmoedigt die studios prefereren. Hij herinnerde aan de koele ontvangst die zijn film Imagining Argentina uit 2003 kreeg van executives nadat preview-publieken het “origineel” noemden.
Hampton bewaarde zijn scherpste opmerkingen voor de huidige staat van de televisie. Vroeg in zijn carrière schreef hij regelmatig voor de BBC, toen een handvol zenders wekelijks meerdere speelfilms uitzond. Tegenwoordig zijn die mogelijkheden, ondanks honderden kanalen, grotendeels verdwenen. “De budgetten voor televisie zijn zo beperkt en de regels zijn veel dwingender,” merkte hij op. Zijn laatste televisieproject, de serie The Singapore Grip uit 2013, ging gepaard met uitgebreide notities en overtuigde hem ervan dat het medium “het meest beperkte, dwingende en fantasieloze” was geworden.