Britse huishoudens zien hun energiekosten vanaf januari opnieuw stijgen doordat het conflict in Iran de groothandelsprijzen voor gas en elektriciteit opdrijft. De stijging dreigt de vooruitgang die premier Andy Burnham heeft geboekt bij het verlichten van de financiële druk op huishoudens teniet te doen.
Toezichthouder Ofgem hanteert een prijsplafond dat bepaalt wat energieleveranciers huishoudens mogen berekenen. Voorspellingen van energieadviesbureau Cornwall Insight Ltd wijzen op een stijging van 26 procent, waardoor het jaarlijkse maximum voor een gemiddeld huishouden uitkomt op ongeveer £2.166. Dat zou het hoogste niveau zijn sinds april 2023, met een verdere stijging in april volgend jaar. De prognoses van Cornwall Insight hebben in het verleden goed overeenstemmen met de definitieve aankondigingen van Ofgem.
De maatregel volgt op eerdere overheidsingrepen om huishoudens te ondersteunen, waaronder een verlaging van de btw op energierekeningen. In de oktoberbegroting kwam daar een eenmalige uitkering van £100 voor miljoenen huishoudens bij. De krappe overheidsfinanciën beperken echter de ruimte voor extra steun.
Energiekosten zijn een van de belangrijkste vraagstukken van onze tijd geworden. Dit is de ergste betaalbaarheidscrisis die we ooit hebben meegemaakt. Ons land raakt daardoor verder verdeeld.
Het prijsplafond is sinds het begin van het conflict in Iran al met meer dan 40 procent gestegen. De groothandelsprijzen zijn omhooggeschoten doordat de gevechten de olie- en gasleveranties uit de Perzische Golf hebben verstoord. De Britse gasfutures voor de komende maand zijn bijna verdrievoudigd, terwijl het vergelijkbare elektriciteitscontract meer dan verdubbeld is.
De onzekere energieprijzen leiden tot verwachtingen van extra renteverhogingen door de Bank of England. Nadat de bank deze maand voor het eerst in meer dan drie jaar de rente heeft verhoogd, hebben beleidsmakers aangegeven in december opnieuw te kunnen ingrijpen om te voorkomen dat de door Iran veroorzaakte prijsstijging doorsijpelt naar de bredere inflatie.
Ambtenaren vrezen dat hogere energierekeningen werknemers ertoe aanzetten hogere looneisen te stellen. De meeste loononderhandelingen volgend jaar vinden plaats kort nadat het prijsplafond opnieuw wordt vastgesteld en terwijl de inflatie boven de 4 procent uitkomt. Het National Institute of Economic and Social Research heeft de centrale bank opgeroepen de rente volgend jaar naar 5 procent te brengen om de inflatie sneller te beteugelen, al zou zo’n stap zware economische kosten met zich meebrengen.
De energiecrisis heeft nu al invloed op het dagelijks leven. Werknemers ondervinden hun eerste reële loonsverlaging sinds de vorige kosten van levensonderhoud-crisis in 2023, omdat de lonen niet meegroeien met de stijgende kosten. Het consumentenvertrouwen daalde scherp in oktober en veel shoppers minderen hun uitgaven om brandstof en verwarming te kunnen betalen.