Iraaks-Zwitserse filmmaker Ali Toffan Al-Fatlawi putte inspiratie voor zijn eerste speelfilm uit een opvallend idee dat opkwam tijdens de burgeroorlog in Irak in 2006. Terwijl hij de gebeurtenissen vanuit Zwitserland volgde, overwoog hij hoe blindheid zijn familieleden en landgenoten misschien had kunnen beschermen tegen het geweld om hen heen.
Die persoonlijke overpeinzing groeide uit tot “The Blind Ferryman”, die zijn wereldpremière beleefde op het 47e Cairo International Film Festival. De film onderzoekt thema’s als zien, geloven en vertrouwen op de eigen zintuigen. Al-Fatlawi merkt op dat velen het vermogen zijn kwijtgeraakt om op gevoel beslissingen te nemen, iets wat hij in het Arabisch omschrijft als zien met het hart.
Het verhaal speelt zich af in de zuidelijke moerassen van Irak en volgt Ayoub, gespeeld door Ahmed Moneka, een blinde bootman die verliefd wordt op Genya, vertolkt door Sam Rahmani. Alleen Ayoub kan haar zien, waardoor zijn gemeenschap de relatie als fantasie afdoet. De vertelling onderzoekt waarom liefde externe bevestiging nodig heeft, terwijl het een privékeuze blijft.
Het personage Genya is gebaseerd op verhalen die Al-Fatlawi van zijn vader hoorde over een mythische vrouw in de moerassen, gecombineerd met oude Soemerische verhalen en het Gilgamesj-epos. De regisseur benadrukt de verschuiving van prominente vrouwelijke godheden in Mesopotamische mythen naar latere mannelijke religieuze beelden. De setting in de moerassen stelt de film ook in staat Irak te tonen buiten de gebruikelijke oorlogs- en ellendeverhalen.
Ik wil geen film maken die laat zien dat wij arme mensen zijn die om sympathie vragen. Ik ben er erg op bedacht geen film te maken die het Westen een goed gevoel over hun eigen leven geeft.
Al-Fatlawi castte Ayoub bewust als zwarte Irakees en introduceerde een dreigende buitenstaander uit de stad als een witte, blauwoogige man in religieuze kleding. Deze keuze bevraagt aannames over helden en schurken. De voormalige schilder ontwikkelde het script via tekeningen en koos voor een 4:3-beeldverhouding voor intieme framing naast evenwichtige wijdere shots van het landschap en de waterreflecties.
Moneka kreeg de instructie zijn ogen open en vast te houden, om kracht uit te stralen in plaats van medelijden op te roepen. Voor Rahmani betekende het spelen van Genya een evenwicht tussen werkelijkheid en verbeelding in een verhouding van 50-50. De actrice, die opgroeide in Jordanië en Canada, ervoer de opnames als een persoonlijke herverbinding met haar Iraakse roots door de lange tijd in de moerassen.
Het was zo’n surrealistisch en, ik weet het niet, speciaal gevoel vol opluchting. Ik kan het alleen beschrijven als niet de hele tijd hoeven maskeren en codewisselen. Ik kon gewoon mezelf zijn.
De ontwikkeling begon in 2015 met steun van het Doha Film Institute en festivalprogramma’s waaronder Cannes’ L’Atelier in 2022. Het project kreeg dat jaar ongeveer 2,5 miljoen dollar aan financiering. Na een opname van 45 dagen in Irak voltooide het team een belangrijke onderwater scène in een cenote in Mexico voor ongeveer 15.000 dollar in plaats van veel hogere kosten voor een studiobassin.
Op het festival in Caïro uitte Al-Fatlawi verrassing en tevredenheid over het feit dat kijkers onbedoelde betekenissen ontdekten. Hij verwelkomt zulke toevoegingen omdat ze de film verrijken en meerdere interpretatieroutes openen.