Arabische vrouwelijke regisseurs krijgen steeds meer internationale aandacht via festivalvertoningen en wereldwijde publieken. Toch blijven er vragen over wat er na de premières gebeurt, vooral rond het verkrijgen van stabiele financiering, het bereiken van bredere kijkers en het opbouwen van een duurzame carrière in de sector.
Deze kwesties stonden centraal tijdens een paneldiscussie op het 47e Cairo International Film Festival met de Palestijnse regisseur Laila Abbas, de Egyptische producent Khouloud Sa’d en de Egyptische filmmaker Amal Ramsis. Het gesprek ging verder dan simpele oproepen om meer representatie en richtte zich op de structurele barrières die bepalen welke verhalen verteld en ondersteund worden.
Amal Ramsis benadrukte dat Arabische vrouwelijke filmmakers al in de internationale schijnwerpers staan. Het echte probleem, zei ze, ligt bij de soorten verhalen die ze worden aangemoedigd of toegestaan om na te streven.
Als Arabische vrouwelijke filmmakers bestaan we. Maar welk soort verhalen kunnen we vertellen? Welke vrijheid hebben we om onze eigen verhalen te vertellen?
Ramsis merkte op dat festivalsucces in Europa ertoe doet, maar dat het geen maatstaf voor succes mag zijn. Ze pleitte voor sterkere alternatieve distributiekanalen en directe verbindingen met het publiek in plaats van uitsluitend te vertrouwen op grote evenementen.
Laila Abbas beschreef vergelijkbare druk tijdens de ontwikkeling van haar debuutfilm, die met humor genderdiscriminatie in erfrecht onderzoekt. Potentiële financiers verwachten vaak verhalen die verband houden met trauma, oorlog of conflict uit het Midden-Oosten.
Soms denken we dat Europeanen een bepaald type film uit het Midden-Oosten willen zien. Als je buiten trauma, oorlog of conflict valt, zijn ze niet erg geïnteresseerd.
Abbas voegde toe dat politiek gevoelige onderwerpen ook investeerders kunnen afschrikken, waardoor er een smalle weg overblijft voor veel projecten. Ze wees op de sterke vrouwelijke aanwezigheid in de Palestijnse cinema, waaronder regisseurs als Cherien Dabis en Annemarie Jacir, als bewijs dat regionale dynamiek specifieke aandacht verdient in plaats van algemene aannames.
Khouloud Sa’d benadrukte de toename van vrouwelijke filmmakers die diverse onderwerpen aanpakken in Egypte en de bredere Arabische wereld. Ze ziet deze groei als gunstig voor de sector als geheel.
Er zijn nu veel stemmen van Egyptische en Arabische vrouwen in de sector, en ze hebben een verscheidenheid aan onderwerpen en kwesties die ze willen aanpakken. Ze krijgen meer zichtbaarheid, en ik denk dat dat heel nuttig is voor de sector.
Sa’d waarschuwde dat zichtbaarheid op zichzelf geen toegang tot het publiek garandeert. Onafhankelijke titels zoals Safe Exit en Withered Green tonen alternatieve visies, maar zelfgefinancierde producties duren vaak vijf of zes jaar om af te ronden door beperkte middelen.
Abbas prees regionale ontwikkelingslabs voor scriptfeedback en netwerken. Toch merkte ze op dat er slechts een handvol fondsen bestaat om die ideeën om te zetten in voltooide films, waardoor veel makers afhankelijk blijven van internationale partners zonder sterke binnenlandse steun.
Ramsis, oprichter van het Between Women Filmmakers’ Caravan-initiatief dat in 2008 begon, werkt aan het verbinden van vrouwen in de Arabische wereld en Latijns-Amerika via vertoningen, workshops en gezamenlijke producties. Ze benadrukte de noodzaak van aanhoudende steun voorbij de beginfase van de carrière.
Als je je derde film hebt gemaakt en je bent niet beroemd geworden, heel beroemd, dan is het heel moeilijk om in deze sector door te gaan.
Abbas riep gevestigde figuren op om paden te creëren voor nieuwkomers via nieuwe talentfondsen en mentorschap. De groep was het erover eens dat een blijvende aanwezigheid meer vraagt dan alleen de eerste festivalsuccessen. Het vereist voortdurende creatieve vrijheid, betrouwbare middelen en sterkere samenwerking in de sector.