Christopher Nolan’s film uit 2002 Insomnia staat zelden bovenaan lijsten van zijn beste werk. Het mist de ingewikkelde plots en grootschalige spektakels van latere hits zoals The Dark Knight of Inception, en het is de enige Nolan-film die hij regisseerde zonder ook het scenario te schrijven. De film is een remake van een Noorse thriller, wat het verder onderscheidt van zijn kenmerkende stijl.
Het verhaal draait om de rechercheur Will Dormer uit Los Angeles, gespeeld door Al Pacino, die naar een afgelegen stadje in Alaska reist om de moord op een jong meisje op te lossen. Een tragische vergissing tijdens een achtervolging in de mist leidt ertoe dat Dormer zijn eigen daden probeert te verdoezelen, waardoor het verhaal verandert in een spannende studie van schuld en moreel verval. Pacino portretteert het personage met opvallende terughoudendheid en toont uitputting en paranoia via subtiele details in plaats van dramatische uitbarstingen.
Deze aanpak betekent een breuk met het verleden voor de acteur, die net grote rollen uit de jaren negentig achter de rug had en een rustiger fase inging. De vertolking vangt de langzame uitholling van het oordeelsvermogen onder druk, waardoor Dormer volledig menselijk en diep gebrekkig aanvoelt.
Robin Williams speelt de moordenaar Walter Finch in een zeldzame dramatische rol die sterk contrasteert met zijn gebruikelijke komische imago. De casting versterkt het ongemak, omdat de zachtaardig sprekende antagonist de rationalisaties van de detective weerspiegelt. Hun gesprekken onthullen twee mannen die op heel verschillende manieren worstelen met hun geweten.
Critici gaven de film bij verschijning goede beoordelingen en hij scoort 92 procent op Rotten Tomatoes met een Metacritic-rating van 78. Nolan heeft het beschreven als het meest onderschatte werk in zijn oeuvre. Desondanks raakt de film vaak op de achtergrond door zijn latere successen in superheldenfilms en erkenning op het gebied van prijzen, waaronder zijn Oscar voor beste regie.
De thriller voelt vandaag de dag nog steeds scherp en volwassen aan. Het toont Nolan die in een meer ingetogen register werkt voordat zijn carrière zich richtte op grotere projecten. Voor Pacino behoort de rol tot zijn sterkste prestaties tot veel latere projecten zoals The Irishman. Kijkers die Nolan’s catalogus opnieuw bekijken, zullen in dit gefocuste personagedrama veel te waarderen vinden.