Zwitserland kondigt referendum aan: maximaal 10 miljoen inwoners
In dit artikel:
De Zwitserse radicaal-rechtse Volkspartij (SVP) neemt het initiatief voor een referendum dat de totale bevolking van Zwitserland wil begrenzen op 10 miljoen. Het voorstel biedt een tweestapsmechanisme: bij 9,5 miljoen moet de overheid een “noodrem” kunnen trekken door nieuwe immigratie — van asielzoekers tot familieleden van buitenlandse ingezetenen — te weigeren; bij het bereiken van 10 miljoen zouden nog vergaandere maatregelen mogelijk worden, zelfs het opzeggen van de afspraak met de EU over vrij verkeer van personen. In een recente peiling zei 48 procent van de ondervraagden van plan te zijn voor te stemmen.
De partij, sinds 1999 meestal de grootste in Zwitserland, speelt in op zorgen over snelle bevolkingsgroei en druk op wonen en openbare voorzieningen. Zwitserland telt nu ongeveer 27 procent niet-burgers; de regering verwacht dat de grens van 10 miljoen al tussen ongeveer 2035 en 2045 bereikt kan zijn. Dat komt onder meer door een veel hogere immigratie dan eerder gerapporteerd — waar toegezegd was 8.000–10.000 nieuwe inwoners per jaar, kwamen er volgens onderzoekers soms 40.000 of meer — en door de aantrekkingskracht van Zwitserland als belastingvriendelijke, hoogopgeleide economie waar multinationals actief zijn.
Historicus/politicoloog Kemal Rijken en correspondent Sophie van der Meer plaatsen het voorstel in perspectief. Rijken wijst op het verschil tussen de Alpen en de dichtbevolkte laagvlakten: vanwege het beperkte bewoonbare gebied voelt de bevolkingsdruk sterker dan de absolute cijfers laten zien. Dat voedt ook emotionele reacties: “We moeten zelf weer kunnen bepalen wie hier binnenkomt,” zei hij over het sentiment waarop de SVP inspeelt. Van der Meer benadrukt dat andere Europese landen — zoals Frankrijk en Italië — juist vanwege vergrijzing en personeelstekorten anders beleid voeren, met stimuleringscampagnes voor geboortes of grootschalige arbeidsmigratie.
Zwitserland heeft een lange traditie van volksraadplegingen. Eerdere SVP-initiatieven met vergelijkbare strekking haalden niet altijd de eindstreep; in 2016 en 2020 werden andere migratiegerelateerde voorstellen verworpen, terwijl er in het verleden ook wel anti-islammaatregelen (zoals een verbod op minaretten) zijn aangenomen. Het debat over deze nieuwe grens zal naar verwachting oplopen richting een volksstemming die mogelijk op 14 juni plaatsvindt.
Tegenstanders — waaronder internationale bedrijven en economen — waarschuwen voor negatieve economische gevolgen als mobiliteit en arbeidsmarkt worden ingeperkt. Voorstanders wijzen op overbelasting van infrastructuur, stijgende huren en het behoud van Zwitserse autonomie over bevolkingsbeleid. De komende maanden worden beslissend in hoe Zwitsers deze afweging maken.