Zwarte rook, geldezels en sexting: Risk Factory maakt weerbaarheid tastbaar voor Jacobus Fruytierleerlingen
In dit artikel:
In een omgebouwde hangar op het voormalige Vliegveld Twente krijgen leerlingen praktijklessen in veiligheid en zelfredzaamheid. Deze dinsdag ervaren eerste- en tweedeklassers van de Jacobus Fruytier scholengemeenschap in Rijssen vier interactieve scenario’s: een VR-simulatie waarin een agent moeilijke keuzes moet maken, een vlucht uit een kamer vol rook, een escaperoom die laat zien hoe jongeren geronseld kunnen worden als geldezels, en modules over sexting en groepsdruk. De beleving is bedoeld om gedragsvragen concreet te maken: verkeerde reacties worden teruggedraaid, juiste keuzes laten het narratief verdergaan en stimuleren reflectie.
De Risk Factory Twente bestaat sinds 2014 en werkt met nagebouwde situaties en technologie (zoals VR-brillen) om te laten zien wat er kan gebeuren én wat je kunt doen. Uit onderzoek van de Radboud Universiteit blijkt dat zulke ervaringsgerichte programma’s effectiever zijn dan klassikale lessen alleen: vroeg oefenen met gevaarlijke situaties vermindert later risicovol handelen. Dit jaar bezochten al ruim 6.000 basisscholieren en 3.100 voortgezetonderwijsleerlingen de locatie; er zijn ook vestigingen in Midden- en West‑Brabant, Limburg‑Noord en Zeeland, en nieuwe locaties in Zuid‑Holland en Limburg‑Zuid zijn in voorbereiding. Coördinator Aukje Haarman wil dat elke veiligheidsregio een eigen Risk Factory krijgt.
Praktische voorbeelden uit de ochtend illustreren de aanpak. In de rookscène groeit het besef van kleine risico’s, zoals opladers of een e‑bike in een aangebouwde schuur, en het nut van een rookmelder. In de escaperoom ontdekken leerlingen hoe een ogenschijnlijk onschuldige pakketbezorging kan eindigen in ronselen: na een foute bezorging dwingen criminelen jongeren om terug te betalen of hun bankrekening te misbruiken, waardoor zij zelf als verdachte kunnen verschijnen. Een ervaringsdeskundige toont hoe makkelijk je in zo’n fuik kunt lopen en wat de gevolgen zijn.
De sexting-module laat via interactieve chats zien wanneer delen al dan niet gevaarlijk wordt en behandelt sextortion en afpersing. Vrijwilligers benadrukken dat doorgestuurde beelden zich snel verspreiden en dat betalen bij afpersing doorgaans averechts werkt. In de groepsdrukkamer kunnen leerlingen open praten over pesten, geweld, geld en online druk — zonder docenten of journalisten erbij — zodat eerlijkere reflectie ontstaat.
Vrijwilligers, veelal met achtergronden bij politie, brandweer of de Kindertelefoon, stellen de scenario’s samen in samenwerking met veiligheidsregio, politie, brandweer en GGD. Gemeente Rijssen‑Holten vergoedt bezoeken voor groep 8 en tweede klassen omdat ze het belangrijk vindt dat alle leerlingen kennismaken met de hangar. Naast scholieren zijn tijdens vakanties ook senioren welkom; sinds november 2025 is er een ‘black‑out’scenario dat oefent met uitval van elektriciteit en beperkte telefooncoulance, inclusief een checklist voor een noodpakket die aansluit bij de landelijke Denk vooruit-campagne.
Vrijwilliger Fons vat de ambitie samen: „Alles wat ze nu leren, nemen ze de rest van hun leven mee.” De Risk Factory biedt zo niet alleen praktische kennis, maar ook preventieve inzichten die jongeren en ouderen moeten helpen veiliger keuzes te maken in het dagelijks leven.