Zwaar hooikoortsjaar: de bomenkaart laat zien waar elke berk, es, beuk en hazelaar staat

In dit artikel:

Pollen blijken tegenwoordig bijna het hele jaar door over Nederland te zwerven, en dit seizoen is uitzonderlijk: hazelaar en els braken landelijke records en de es en berk staan op of bereiden zich voor op massale bloei. Warme dagen in maart zorgden voor vervroegde bloei; volgens onderzoekers bloeide de hazelaar zelfs al op 29 november 2025 op sommige plekken. Daardoor verwachten deskundigen dat mensen met hooikoorts de komende weken meer klachten krijgen.

Amsterdam biedt bewoners een praktisch hulpmiddel dat veel andere plaatsen niet hebben: een gedetailleerde bomenkaart waarin elke geregistreerde boomsoort is aangewezen. Hoewel de kaart niet perfect is, kun je ermee zien waar berken, essen en andere pollenbronnen in de stad staan en zo routes vermijden met hoge pollenconcentraties — wat volgens bioloog Arnold van Vliet (WUR/GoHot‑onderzoek) wel degelijk kan verminderen wat je aan pollen binnenkrijgt, al zijn pollen overal in de lucht en volledig ontkomen onmogelijk.

Landelijke pollendata van het LUMC tonen hoge concentraties; de elsbloei is grotendeels voorbij, nu is de es problematisch en zeer binnenkort volgt de berk. Ongeveer twintig procent van de Nederlanders krijgt ooit last van hooikoorts; uit eerder onderzoek blijkt dat ongeveer een kwart van de patiënten allergisch is voor essenpollen en de helft voor berk.

KNO‑arts en hoogleraar Sietze Reitsma (Amsterdam UMC) legt uit dat hooikoorts een overdreven immuunreactie is op onschuldige pollen: neusslijmvliezen raken ontstoken en zwellen op, waardoor ademhalen, niezen en tranende ogen optreden. De precieze oorzaak van die verkeerde programmering van het immuunsysteem is niet bekend; een gangbare hypothese is dat een te schone leefomgeving bijdraagt (een observatie ondersteund door studies waarin opgroeien op de boerderij minder allergie laat zien).

Er zijn effectieve behandelingen: receptplichtige neussprays, antihistaminetabletten en immunotherapie (geleidelijke blootstelling over meerdere jaren) verminderen klachten aantoonbaar. Praktische maatregelen kunnen helpen: was binnen, smeer eventueel vaseline in de neusgaten (weinig hard bewijs maar het kan een poging waard zijn), en sla socialmediavriendelijke ‘remedies’ zoals het eten van regenwormen of blaadjes over.

Het slechte nieuws is structureel: door klimaatverandering verlengen bloeiperioden zich en nieuwe invasieve soorten zoals alsemambrosia (bloeit augustus–oktober) zorgen voor een bijna jaar‑rond pollendruk. De combinatie van warmere herfsten en nieuwe planten betekent dat hooikoortsproblematiek waarschijnlijk blijft toenemen.