Zuid-Sudan kampte al met honger - en nu mislukt ook de oogst nog

In dit artikel:

In Oost-Aweil, in het noorden van Zuid-Sudan, ziet ZOA-hulpverlener Hooglander een snel verslechterende humanitaire situatie. Sinds hij vorige week aankwam, hoorde hij over mensen die van honger sterven, weeshuizen die sluiten en moeders die hun pasgeboren kinderen afstaan omdat ze hen niet kunnen voeden.

De regio kampt normaal gesproken van mei tot november met regen, maar het heeft er al twee maanden niet geregend. De sorghum, een belangrijk voedselgewas, is verdord en de oogst is grotendeels mislukt. Daardoor hebben gezinnen niet alleen minder te eten, maar verliezen ze ook inkomsten uit de verkoop van landbouwproducten. Volgens Hooglander leven de meeste volwassenen die zijn ondervraagd van hooguit één maaltijd per dag; kinderen krijgen daarbij voorrang.

Ook schoon drinkwater is schaars. Er zijn te weinig handpompen en het grondwater zit ongeveer dertig meter diep, waardoor nieuwe waterputten niet snel kunnen worden aangelegd. ZOA brengt via een inventarisatie per huishouden de grootste noden in kaart. De organisatie wil de komende maanden vooral levens redden met voedselhulp en contant geld voor kwetsbare gezinnen. Structurele maatregelen, zoals droogtebestendige zaden en klimaatgevoelige landbouw, komen voorlopig op de tweede plaats.

De droogte valt samen met grote bezuinigingen op internationale voedselhulp. Nadat de Verenigde Staten begin 2025 hun ontwikkelingsprogramma via USAID sterk afschaalden, heeft het Wereldvoedselprogramma minder middelen voor Zuid-Sudan. Van de vluchtelingen uit Sudan kan nog maar ongeveer een derde worden geholpen; hun rantsoenen zijn al gehalveerd. Zonder extra financiering dreigt de hulp aan deze groep in september volledig te stoppen. In totaal lijden volgens het WFP 7,8 miljoen Zuid-Sudanezen acuut honger.

De nood wordt verder vergroot door de oorlog in buurland Sudan. Veel Zuid-Sudanezen die eerder naar Sudan vluchtten, keren terug en leggen extra druk op de schaarse voedselvoorraden. Dat leidt tot spanningen tussen teruggekeerde vluchtelingen en de lokale bevolking. Hoge importkosten, onder meer door dure diesel, en voedseltekorten maken Zuid-Sudan bovendien tot een van de duurste landen van Afrika.

Hooglander waarschuwt dat de veerkracht van de bevolking uitgeput raakt. De aanhoudende droogte, conflicten en economische malaise zorgen ook voor politieke onzekerheid. Voor 22 december staan algemene verkiezingen gepland, de eerste sinds de onafhankelijkheid in 2011, maar het is onzeker of ze eerlijk kunnen verlopen of überhaupt doorgaan.