Zuid-Holland heeft van alle provincies grootste deel bebouwd terrein
In dit artikel:
Het CBS publiceert op basis van het Bestand Bodemgebruik (peiljaar 2022, in opdracht van het ministerie van VRO) een gedetailleerd beeld van hoe Nederland (4,2 miljoen hectare) benut is. Ruim de helft van het oppervlak (ongeveer 2,2 miljoen hectare) is landbouwgrond. Buitenwater (zoals Waddenzee en kustzone) beslaat circa 10 procent, binnenwateren (IJsselmeer, rivieren) ongeveer 9 procent en bebouwd terrein ongeveer 9 procent van het totale oppervlak; de rest bestaat uit verkeersterrein, semi‑bebouwde en natuurlijke en recreatieve gebieden.
In 2022 was bijna 400 duizend hectare als bebouwd terrein geregistreerd. Van dat bebouwde oppervlakte is ongeveer tweederde woonruimte en bijna een kwart bedrijfsterrein; detailhandel, horeca en openbare voorzieningen horen daar ook bij (glastuinbouw niet). Provinciale verschillen zijn groot: Zuid‑Holland heeft met 23 procent het hoogste aandeel bebouwd terrein, Fryslân het laagste met 6 procent. In absolute zin heeft Noord‑Brabant met circa 67 duizend hectare het meeste bebouwd terrein; Flevoland het minst (ongeveer 10 duizend hectare).
Ruimtelijke patronen laten zien dat woongebied vooral geconcentreerd is in stedelijke gemeenten rondom de vier grote steden. Voorbeelden zijn Krimpen aan den IJssel en Capelle aan den IJssel nabij Rotterdam, Zoetermeer en Rijswijk bij Den Haag, en Haarlem en Heemstede rond Amsterdam; in Nijmegen is circa 40 procent van de grond voor wonen bestemd. Kleine Waddeneilanden als Vlieland en Schiermonnikoog kennen minder dan 1 procent woongebied. Bedrijfsterreinen zijn vooral te vinden rond havens en Schiphol: Rotterdamse gemeenten (met veel havengebied) en plaatsen in het Noordzeekanaalgebied scoren hoog, maar ook Aalsmeer, Alblasserdam en delen van Zeeland en Utrecht hebben aanzienlijke bedrijventerreinen.
Het BBG is een digitale, perceelsgewijze kaart van het bodemgebruik die het CBS al sinds 1900 bijhoudt en sinds de jaren tachtig via GIS produceert. Sinds 2020 is het NBBG meer gebaseerd op digitale basisregistraties (zoals BRT, BAG, BRP, DKK). Het onderzoek verscheen meestal om de twee à drie jaar; vanaf 2024 wordt mogelijk naar een jaarritmiek gegaan. Het CBS waarschuwt dat andere ruimtegebruikstatistieken (bijv. Natuurlijk kapitaalrekeningen) soms afwijken door andere definities of ruimtelijke afbakeningen.