Zuid-Afrika wist het koloniale verleden uit door plaatsnamen te vervangen. Eén dorp biedt weerstand
In dit artikel:
Begin februari kondigde minister Gayton McKenzie 21 topografische naamswijzigingen in het oosten van Zuid‑Afrika af, waaronder voor bergen, rivieren, East London en het dorp Graaff‑Reinet — dat voortaan officieel Robert Sobukwe Town zou heten. De maatregel leidde in Graaff‑Reinet tot forse verontwaardiging, deels omdat inwoners zeggen niet de gebruikelijke dertig dagen te hebben gekregen om bezwaar aan te tekenen. Lokale advocaat Derek Light bereidt een rechtszaak voor en stelt dat de gang van zaken niet eerlijk is verlopen; hij wijst ook op het 240‑jarig bestaan van het dorp en de brede lokale afwijzing van de wijziging.
Naamswijzigingen zijn in Zuid‑Afrika een gangbaar instrument om koloniale en apartheidverwijzingen te vervangen door namen die grotere culturele diversiteit weerspiegelen. Sinds het einde van de apartheid zijn al meer dan 1.500 wegen, plaatsen en infrastructuurelementen hernoemd. Het proces begint meestal met voorstellen van gemeenten, gemeenschapsgroepen of burgers, wordt behandeld door een speciaal instituut dat op advies van de Waarheids- en Verzoeningscommissie is opgericht, en kan uiteindelijk door de minister worden bekrachtigd.
Graaff‑Reinet, in 1786 gesticht door de VOC en genoemd naar gouverneur Cornelis Jakob van de Graaff en zijn echtgenote Hester Reynet, heeft een sterke Afrikaneridentiteit en veel historisch erfgoed dat mede dankzij lokale rijkedom (onder meer donaties van zakenman Johann Rupert) goed behouden blijft. Een representatieve enquête uit 2024 onder 367 inwoners toonde dat 83 procent tegen de naamswijziging was, ook in de aangrenzende township bestond veel weerstand.
Robert Sobukwe, naar wie de plaats is vernoemd, was een prominente anti‑apartheidsleider: oprichter van het Pan‑Afrikaans Congres, aanvoerder bij de Sharpeville‑protesten en jarenlang gevangene, onder meer op Robbeneiland. Een kleinzoon zei geschrokken te zijn dat sommige jongeren niet wisten wie Sobukwe was of welke offers hij bracht. Tegelijkertijd noemt de rechtse Freedom Front Plus de maatregel cultureel imperialisme en roept inwoners op de nieuwe naam te negeren — een fenomeen dat in Zuid‑Afrika al vaker leidt tot dubbelgebruik van namen en praktische verwarring, onder andere op digitale kaarten.