Zonnebaarzen veroveren de wereld - met een prijs voor de natuur

In dit artikel:

22 april 2026 — Zonnebaarzen (familie Centrarchidae), felgekleurde vissen uit Noord-Amerika die populair zijn in vijvers, aquaria en de sportvisserij, breiden hun wereldwijde verspreiding snel uit en verstoren ecosystemen. Een nieuwe analyse toont dat dertig soorten zich inmiddels buiten hun oorspronkelijke leefgebied hebben gevestigd; zeventien daarvan komen ook buiten Noord-Amerika voor. Veel introducties gebeuren via het loslaten van huisdieren, ontsnapping uit kwekerijen en uitzettingen voor de hengelsport. De grootbekbaars (Micropterus nigricans) en de zonnebaars (Lepomis gibbosus) zijn het wijdst verspreid, met waarnemingen in respectievelijk 77 en 44 landen.

In Nederland en Vlaanderen is de zonnebaars al in grote delen ingeburgerd en breidt verder uit. De grootbekbaars wordt incidenteel gemeld maar lijkt vooralsnog niet succesvol te reproduceren in de lage landen. De soorten slagen dankzij snelle groei, hoge voortplantingskracht en brede dieet- en habitattolerantie in nieuwe gebieden.

Ecologisch kunnen zonnebaarzen sterke schade aanrichten: ze predëren op inheemse vissen, amfibieën en ongewervelden, verspreiden ziekten en parasieten en kunnen ongewerveldenpopulaties tot 80% doen afnemen. Ze hebben onder meer bijgedragen aan het uitsterven van de bedreigde knoflookpad in het Rauwven bij Veghel. De zonnebaars staat inmiddels op de EU-Unielijst, wat handel, kweek en verkoop verbiedt.

De verwachting is dat klimaatverandering en waterbouw (dammen, kanalisatie) veel meer gebieden geschikt maken, waardoor verdere uitbreiding waarschijnlijk is. Omdat gevestigde populaties lastig te bestrijden zijn, adviseren de onderzoekers vooral preventieve maatregelen: voorkomen van uitzettingen, strengere regulering en bewustwording. Tekst door Jelger Herder (RAVON) en Teun Everts (INBO).