Zonder de juiste chips komt Musk niet ver: om ASML kan hij niet heen. (En dat geldt andersom ook)
In dit artikel:
Het is nog ochtend in Texas wanneer Elon Musk donderdagmiddag om 17:10 uur virtueel aanschuift bij de ASML Technology Conference in de Brabanthallen in Den Bosch. De bijeenkomst is het jaarlijkse kennisplatform van de Veldhovense chipmachinefabrikant; Musk kreeg vijftig minuten om zijn plannen toe te lichten, precies een dag voordat SpaceX naar verwachting een van de grootste beursgangen ooit wil maken.
Musk presenteert Terafab: een ambitieus plan om eigen chipfabrieken te bouwen voor zowel processors als geheugenchips, bedoeld om de rekenkracht te leveren voor zijn visie op AI-gedreven diensten — van datacenters in de ruimte en zelfrijdende auto’s tot robots in winkels, ziekenhuizen en huishoudens. Omdat geavanceerde AI enorme hoeveelheden rekenkracht en geheugencapaciteit vergt, probeert Musk zichzelf onafhankelijker te maken van huidige giganten als Nvidia en van productiepartners zoals TSMC.
Voor die ambitie is ASML essentieel: alleen ASML levert EUV-lithografiemachines, en de nog fijnere High-NA EUV-systemen die nodig zijn voor de allernieuwste processen kosten tot honderden miljoenen per stuk. ASML’s technologie is dus een cruciale schakel in Musks plannen en kan, bij grootschalige Terafab-investeringen (schattingen lopen op tot circa 119 miljard dollar), tientallen miljarden aan omzet voor ASML opleveren — lithografiemachines vormen ongeveer een vijfde van de kostprijs van een geavanceerde fabriek.
De aankondiging riep binnen ASML voor discussie: sommige medewerkers protesteren tegen Musk vanwege zijn omstreden uitspraken en willen het gesprek boycotten. Het bedrijf houdt vast aan een neutrale afzetpolitiek zolang wettelijke exportrestricties geen rol spelen. Politiek-economisch past Terafab in een bredere Amerikaanse wens chips op eigen bodem te maken; TSMC en Intel steken miljarden in Amerikaanse productielocaties.
Musk werkt voor Terafab samen met Intel, dat inzet op een nieuw 14A-proces (A staat voor ångström) en zijn reputatie wil herstellen. Als Intel en Musk inzetten op de allerhoogste productienormen, is dat een opsteker voor ASML’s nieuwste machines. Tegelijkertijd is Terafab concurrentie voor TSMC: Musk mikt uiteindelijk op tot een miljoen wafers per maand, met een eerste testfase van ruim 100.000 wafers per maand — vergeleken met TSMC’s productie van ongeveer 17 miljoen wafers in 2024.
Praktische uitdagingen blijven groot: de opbouw van chipfabrieken is kapitaal- en kennisintensief, er bestaan natuurlijke grenzen aan hoeveel fabrieken wereldwijd rendabel zijn, en expertise blijft schaars — TSMC bijvoorbeeld blijft Taiwanese ingenieurs invliegen voor fabrieken in de VS. Ook Musks zwevende datacenters blijven onzeker en hij nuanceerde zelf dat dit geen belofte maar een streven is. Desondanks profiteert de chipsector voorlopig van de explosieve vraag naar rekenkracht; ASML noteert recordkoersen en ziet zijn positie versterkt als leverancier van de meest geavanceerde productiemiddelen.
Kortom: Musks Terafab zou de spelregels in de halfgeleiderketen kunnen veranderen — financieel aantrekkelijk voor ASML en strategisch passend in Amerikaanse industriële ambities — maar het traject vereist enorme investeringen, toptechnologie en zeldzame vakkennis voordat die toekomst realiteit wordt.