Zomertijd gaat vannacht in: dit zijn de gevolgen voor je slaap en gezondheid
In dit artikel:
Komende nacht schakelt België over op zomertijd: om 02.00 uur worden de klokken een uur vooruitgezet naar 03.00 uur, waardoor we effectief een uur slaap verliezen. De terugkeer naar wintertijd volgt traditioneel het laatste weekend van oktober (volgend: nacht van 24 op 25 oktober 2026). De oorspronkelijke reden voor de zomertijd, ingevoerd in 1977, was energiebesparing door daglicht beter te laten samenvallen met actieve uren. Een Europees voorstel uit 2018 om het schakelen te stoppen is blijven liggen omdat lidstaten niet overeenkomen of ze permanent winter- of zomertijd willen.
De omschakeling verstoort het circadiaanse ritme: elke lichaamscel werkt volgens een ongeveer 24-uursklok die slaap, hormonen en bloeddruk regelt. Een uur verschil volstaat om dat ritme tijdelijk te ontregelen; slaapexpert Johan Verbraecken noemt het effect vergelijkbaar met een korte jetlag. Directe gevolgen zijn slaperigheid overdag en verminderde concentratie. Cijfers van verkeersinstituut Vias tonen dat in de week na de overstap ’s ochtends tot 8% meer ongevallen voorkomen, vermoedelijk door vermoeidheid. Ook bestaan aanwijzingen voor medische risico’s: een meta-analyse van 12 studies uit 10 landen schat een gemiddelde stijging van ongeveer 4% in hartaanvallen op de maandag na de klokverandering.
Praktische tips om de impact te beperken: ga de avond vóór de verandering iets eerder naar bed, houd de dagen erna vaste bedtijden aan en beperk fel (vooral blauw) licht een uur voor het slapen gaan omdat dat de aanmaak van het slaaphormoon melatonine remt. Ouders met jonge kinderen wordt aangeraden de kinderen de eerste dagen eerder naar bed te brengen — bijvoorbeeld een halfuur eerder — zodat de gemiste nachtrust minder zwaar weegt.
De discussie over permanente winter- versus zomertijd draait om een afweging tussen biologisch daglicht en maatschappelijke belangen. Wintertijd sluit nauwer aan bij de zonnetijd (bij wintertijd ligt het middaguur in België rond 12.40 uur) en zorgt voor eerder ochtendlicht, wat het wakker worden en de melatonine-regulatie bevordert. Permanente zomertijd zou in de winter leiden tot zeer late zonsopkomsten (begin januari rond 9.45 uur), wat negatieve effecten kan hebben op alertheid en stemming, vooral bij jongeren. Omgekeerd biedt zomertijd langere avondlichturen in de zomer, wat recreatie en economische activiteiten kan stimuleren.
Kortom: de klok vooruit zetten blijft gezondheids- en veiligheidsrisico’s met zich meebrengen, maar met eenvoudige aanpassingen in slaapgedrag en lichtblootstelling kun je de overgang voor jezelf en je kinderen verzachten.