Zoekend door de lens vindt gelauwerd fotograaf Carla Kogelman haar eigen verhalen: 'Kleur vind ik vaak effectbejag'

In dit artikel:

In Museum Amersfoort is tot en met 4 oktober de tentoonstelling *A Closer Look* van fotograaf Carla Kogelman te zien. Haar zwart-witbeelden tonen kinderen, acteurs, makers en familieleden op momenten waarop zij niet zichtbaar poseren. Door lang aanwezig te blijven, probeert Kogelman vertrouwen op te bouwen en haar omgeving zo min mogelijk te beïnvloeden.

Een voorbeeld daarvan is haar werk op de set van de televisieserie *A’dam – E.V.A.*. Nadat regisseur Norbert ter Hall haar portret van acteur Pierre Bokma had gezien, nodigde hij haar uit om ook hem te fotograferen. Kogelman bleef vervolgens bij 72 van de 76 draaidagen aanwezig. Na verloop van tijd raakte ze zo vertrouwd met de crew dat ze ook gebeurtenissen buiten de geplande scènes kon vastleggen. Zo fotografeerde ze tijdens een kunstmatig gecreëerde regenbui vooral de medewerker die met een tuinslang de straat natmaakte.

Kogelman begon pas op 47-jarige leeftijd aan een loopbaan als fotograaf. Daarvoor werkte ze als sociaal werker en in de theaterwereld, onder meer met kostuums, catering en de organisatie van internationale tournees. Nadat een belangrijke opdrachtgever wegviel, koos ze voor een nieuwe richting en ging ze naar de Fotoacademie. Haar serie over haar neefjes Sam en Tim leverde haar direct een PANL Award op. Later won ze onder meer meerdere Zilveren Camera’s en World Press Photo Awards.

Kinderen zijn nog altijd een belangrijk onderwerp in haar werk. Kogelman zoekt spontane, speelse momenten en gebruikt uitsluitend natuurlijk licht. Door haar standpunt en de positie van haar onderwerp tegenover de zon ontstaan sterke contrasten. Kleur past ze alleen toe wanneer die volgens haar inhoudelijk iets toevoegt; meestal kiest ze voor zwart-wit, omdat dat de beelden volgens haar minder aan een specifieke tijd bindt. Reclame, merknamen en andere herkenbare tijdsaanduidingen houdt ze daarom vaak buiten beeld.

De fotograaf onderhoudt bovendien langdurig contact met veel geportretteerden. Ze volgt bijvoorbeeld de kinderen van een Kameroens gezin op IJburg en ontmoet voormalige modellen jaren later opnieuw. Ook in haar familie is fotografie nauw verweven met persoonlijke gebeurtenissen. Een portret van haar broer Henri, kort na een stamceltransplantatie, toont hem in de sneeuw met een ontbloot bovenlichaam. Een ander beeld laat haar broer Frank in een ziekenhuisbed zien, vlak voor zijn overlijden. Henri reageerde aanvankelijk woedend op zijn portret, maar begreep later beter waarom Kogelman het had gemaakt. Volgens haar vraagt een persoonlijke foto niet alleen vertrouwen van de geportretteerde, maar ook om een eigen kwetsbaarheid van de fotograaf.