Zo worden burgers met infrarood licht over de hele wereld gevolgd

woensdag, 28 januari 2026 (13:34) - Trouw

In dit artikel:

Persbureau AP gebruikte met speciale filters aangepaste camera’s om zichtbaar te maken hoe infraroodlicht wordt ingezet in moderne surveillancesystemen. Dat onzichtbare licht — dat camera’s gebruiken om gezichten, lichamen en kentekenplaten te herkennen — maakt het mogelijk mensen en voertuigen op grote schaal te identificeren en te volgen.

China staat aan kop qua aantal camera’s en toepassing: gezichts­scans worden op vliegvelden en treinstations ingezet, op straat scannen camera’s voorbijgangers en auto’s, en voor het aanvragen van een nieuwe simkaart is een gezichtsscan wettelijk verplicht. Beelden worden opgeslagen in databases; zelfs hotelgasten moesten lang verplicht hun gezicht laten scannen. Voor sommigen betekent dit gemak en extra veiligheid, voor anderen een ingrijpende staatscontrole die bewegingsvrijheid en privacy aantast.

AP’s onderzoek toont ook dat veel van die systemen grotendeels ontworpen en geproduceerd zijn door Amerikaanse technologiebedrijven. Daardoor speelden zij een grotere rol bij het mogelijk maken van toezicht door de Chinese Communistische Partij dan eerder bekend was. Tientallen Chinezen — van Tibetaanse activisten tot boeren en een voormalig locoburgemeester — vertelden hoe zij door de cameranetwerken werden opgespoord en gemonitord.

Ook in de Verenigde Staten is surveillance sterk uitgebreid. Waar ooit strenge beperkingen golden, breidde bijvoorbeeld de douane zijn capaciteiten de afgelopen vijf jaar fors uit. AP bracht een weinig transparant programma aan het licht dat automobilisten volgt en identificeert; dit leidde tot aanhoudingen van mensen wier verkeersbewegingen als verdacht werden aangemerkt. Onder de regering-Trump werd bovendien stevig geïnvesteerd in kentekenplaatherkenning en andere systemen die onschuldige automobilisten in de problemen konden brengen, met name nabij grensgebieden.

Fotografen van AP maakten in China, de VS en Duitsland beelden met een filter die infrarood en ultraviolet zichtbaar maakt (infrarood wordt op de foto als rood weergegeven). Die foto’s illustreren hoe zulke stralen worden ingezet om digitale controle te versterken. Correspondenten merken tegelijkertijd dat in China steeds meer onderwerpen gevoelig zijn en dat verslaggevers onder druk komen te staan.