Zo vergokte een Litouwse fondsbeheerder miljoenen aan investerings­geld

In dit artikel:

De Litouwse fondsbeheerder Šarūnas Stepukonis wordt ervan verdacht ongeveer 42 miljoen euro te hebben verduisterd uit een infrastructuurfonds van BaltCap en de betrokken projectbedrijven. Een groot deel van het geld zou hij online hebben vergokt. Stepukonis, die eerder gold als een succesvolle en charismatische investeerder, zit momenteel in de gevangenis in afwachting van verder onderzoek.

Stepukonis begon in 2011 bij BaltCap en kreeg zes jaar later de leiding over een fonds dat 80 miljoen euro ophaalde voor onder meer wind- en zonne-energieprojecten in de Baltische regio. Tot de investeerders behoorden de Europese Investeringsbank (EIB), de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling, pensioenfondsen en andere publieke en private partijen. Volgens BaltCap vonden de onregelmatigheden plaats bij ondernemingen in de portefeuille en hun dochterbedrijven in Litouwen en Polen, niet rechtstreeks in het fonds zelf.

De fraude kwam volgens BaltCap in oktober 2023 aan het licht na meldingen over verdachte transacties. Stepukonis zou onder meer vervalste documenten hebben gebruikt om 390.000 euro weg te nemen uit een bedrijf dat een windpark bouwde. Uit een Pools project zou hij meer dan vijf miljoen euro hebben gehaald. Ook gebruikte hij volgens het onderzoek geld uit projectwinsten, bankleningen en uiteindelijk middelen van BaltCap voor risicovolle derivatenhandel via Interactive Brokers. Bedrijven uit de portefeuille eisen samen 5,5 miljoen euro van Stepukonis en de broker, die volgens hen zijn herkomst van middelen en ervaring met complexe financiële producten onvoldoende controleerde.

Het grootste deel van de verduisterde som zou zijn beland bij onlinecasino’s van Olympic Entertainment. Stepukonis begon in 2016 met kleine inzetten, maar verloor volgens een intern onderzoek rond 2022 in één jaar bijna 30 miljoen euro. De Litouwse goktoezichthouder stelde dat Olympic Casino hem niet afremde, maar juist aanmoedigde. De casino-exploitant gaf hem VIP-behandeling, persoonlijke bonussen en een speciaal gokbudget van 1,3 miljoen euro. De voormalige topman Corey Plummer zou bovendien een persoonlijke band met Stepukonis hebben opgebouwd. BaltCap-bedrijven eisen bijna 30 miljoen euro van Stepukonis en de casino’s. Litouwse rechtbanken hebben inmiddels beslag gelegd op miljoenen euro’s aan bezittingen van beiden.

De affaire leidt tot vragen over de controles bij BaltCap, banken, casino’s en toezichthouders. Betaalbedrijf Paysera meldde in 2022 al een verdachte transactie van 3,9 miljoen euro, maar het openbaar ministerie in Vilnius sloot dat onderzoek na een verklaring van Stepukonis. Ook is onduidelijk waarom de EIB en andere investeerders de fraude niet eerder ontdekten. De EIB zegt dat een toezegging voor een tweede BaltCap-fonds al was gedaan voordat de verduistering bekend werd. Nadat de bank ervan hoorde, trok het Europees Investeringsfonds meer dan 85 procent van zijn resterende toezegging in en werden de zaak gemeld bij het Europees Openbaar Ministerie en OLAF.

BaltCap zegt de verliezen van investeerders te willen compenseren. Volgens deskundigen is de zaak extra gevoelig omdat ook Baltische pensioenfondsen betrokken waren. Stepukonis werd in februari 2024 aangehouden, later onder voorwaarden vrijgelaten en in april opnieuw vastgezet omdat hij zich niet herhaaldelijk bij de politie meldde. Het Europees Openbaar Ministerie verwacht dat het onderzoek de komende maanden doorgaat.