Systematisch afsluiten internet Iran komt tegen een hoge prijs
In dit artikel:
In Iran ligt het openbare internet al anderhalve week grotendeels plat, waardoor vrijwel niemand via WhatsApp kan berichten, video's op Instagram kan delen of online nieuws kan lezen. Volgens politicoloog Dara Conduit (Universiteit van Melbourne) heeft momenteel nog maar ongeveer 2 procent van de bevolking toegang tot het web; de afsluiting bemoeilijkt de coördinatie van protesten omdat mensen niet weten waar of wanneer die plaatsvinden.
De Iraanse staat bouwt al meer dan tien jaar aan strakke controle over digitale communicatie — door sommigen spottend aangeduid als 'halal internet' — en grote uitschakelingen vinden terugkerend plaats, onder andere sinds de protesten van 2009. Conduit waarschuwt echter dat langdurige black-outs hoge economische en politieke tol eisen en geen houdbare strategie op de lange termijn vormen.
Economisch raakt de capaciteitsreductie bedrijven hard. Iran heeft een levendige e-commercesector waarbij naar schatting circa 83 procent van de onlinebedrijven afhankelijk is van sociale media en berichtdiensten voor klantencontact en omzet. Tegelijkertijd was economische malaise juist de directe aanleiding voor de nieuwe protestgolf: de nationale munt verloor in een halfjaar ongeveer 40 procent van zijn waarde en consumenten betaalden in december gemiddeld ruim zeventig procent meer voor voedsel dan een jaar eerder. Journalisten van onder meer Al Jazeera noemen de internetstoring een extra rem op inkomsten en handel voor burgers en ondernemers.
De blokkade leidt tot intensieve pogingen om informatie toch naar buiten te brengen. Mensen rijden richting grensgebieden om een signaal te vinden, meldt Netblocks-directeur Alp Toker. Activisten hebben tienduizenden Starlink-ontvangers — satellietinternet van Elon Musks SpaceX — het land binnengesmokkeld om via een satellietverbinding beelden en rapporten te delen. De autoriteiten proberen die apparatuur te verstoren met elektronische middelen en gebruiken drones om locaties van apparatuur op daken op te sporen.
De Iraanse leider ayatollah Ali Khamenei erkende dat bij de protesten “enkele duizenden” doden zijn gevallen en beschuldigt de Verenigde Staten en Israël (en specifiek voormalig president Donald Trump) van betrokkenheid; hij zegt bewijs te hebben voor die claim. Mensenrechtenorganisaties hadden eerder ook al vergelijkbare dodenramingen gepubliceerd. De combinatie van gewelddadige repressie en internetafsluiting maakt het lastig om onafhankelijk en volledig te verifiëren wat er precies gebeurt.