Zo maakt het Stadsarchief ruimte voor álle inwoners van de stad
In dit artikel:
Migiza Victoriashoop (33), sinds ruim drie jaar hoofd Collecties van het Stadsarchief Amsterdam, werkt gericht aan het zichtbaar en toegankelijk maken van de veelkleurige geschiedenis van de stad. Amsterdam telt naar schatting 177–180 nationaliteiten, maar de archieven weerspiegelden lange tijd vooral de verhalen van de normatieve witte Amsterdamer. Victoriashoop wil dat de collectie de hele stad representeert: “De geschiedenis is nooit af.”
Onder haar leiding bouwt het archief enerzijds verder op bestaande aanwinsten (het depot omvat inmiddels zo’n zestig kilometer aan materiaal en stukken die teruggaan tot 750 jaar) en zoekt het anderzijds actief naar nieuwe, onderbelichte bronnen. Dat leidt niet alleen tot het opnemen van kerk- en verenigingsarchieven, maar ook tot gerichte acquisities van bijvoorbeeld moskee-archieven en persoonlijke documenten van migranten.
Praktische voorbeelden illustreren de koersverandering. De tentoonstelling Claim Your Space – Unapologetically Asian, georganiseerd met het Pan Asian Collective, bracht recent werk van Aziatische makers naar De Schatkamer. Fotograaf Lisa Hu portretteerde tientallen Chinees-Nederlandse vrouwen en liet hun werk — plus bijeenkomsten in het archiefgebouw — onderdeel worden van de collectie; bezoekers droegen na de expositie privéstukken aan, waaronder een dagboek van een Chinese vrouw dat nu is opgenomen. Victoriashoop ziet dit als een kleine maar betekenisvolle stap in het zichtbaar maken van gemeenschappen die eerder weinig terug te vinden waren.
Ook de stedelijke hiphopcultuur krijgt een plaats. Na zorgvuldig veldwerk en gesprekken met de scene zijn archieven van Top Notch en rapper SugaCane verworven. Dat proces ging samen met open dialogen en panelgesprekken — onder meer met Oscam — om vertrouwen te verdienen en vragen uit de gemeenschap over representatie en zorg voor materiaal te beantwoorden. Andere lopende projecten zijn het archiveren van Henk de Vries’ materiaal rond coffeeshop The Bulldog en aandacht voor de draggemeenschap, met plannen rond Pride waarbij de hal van het Stadsarchief in het teken van drag komt te staan.
Tegelijk is er weerstand: het archief besloot recent een inzending van een groep witte mannen van middelbare leeftijd niet op te nemen, wat tot discussie leidde over prioritering en legitimiteit. Victoriashoop benadrukt dat keuzes niet altijd op harde data gebaseerd zijn, maar gemaakt worden om elders ruimte te creëren voor andere stemmen.
Tot en met 21 juni is in De Schatkamer de tentoonstelling Bewaard voor de stad te zien, die laat zien hoe het archief diverser wordt. Onder de tentoongestelde stukken bevinden zich documentatie van kunstenaar Bas Kosters, de controversiële foto’s van Lana Prins en materiaal uit Ruigoord, evenals polaroids en getuigenissen van bezoekers van 50 Jaar Kwaku. Victoriashoop ervaart voldoening doordat steeds meer Amsterdammers zich herkennen in de collectie en zegt daarmee het uitgangspunt van het Stadsarchief — het bewaren van de geschiedenis van de hele stad — concreet vorm te geven. Adres en toegang: Stadsarchief Amsterdam, Vijzelstraat 32; gratis entree.