Zo dring je de macht van aandeelhouders terug
In dit artikel:
In Zuid-Korea is een conflict losgebarsten rond de pas opgerichte vakbond bij de chipafdeling van Samsung, waarbij critici werknemers en bond verantwoordelijk houden voor het in gevaar brengen van de economische stabiliteit door te eisen dat een deel van de winst met hen gedeeld wordt (NOS, 22-05-2026). Tegenstanders menen dat winsten juist in onderzoek en ontwikkeling moeten vloeien om in de felle wereldwijde chipconcurrentie te blijven meegaan; een onderzoeker van de Singapore Management University waarschuwde dat onvoldoende herinvestering innovatie en marktaandeel kan ondermijnen.
De auteur keert zich fel tegen de beschuldiging dat arbeiders ‘hebzuchtig’ zijn en wijst op de evenzo sterke focus van aandeelhouders op kortetermijnwinst. Volgens de tekst verdienen werknemers niet alleen een substantieel deel van de winst die zij creëren, maar ook een beslissende rol in de bedrijfsvoering, zodat collectief kan worden bepaald hoeveel er wordt uitgekeerd en hoeveel wordt geïnvesteerd om onafhankelijkheid, missie en bescherming tegen overnames te waarborgen.
Als alternatief wordt steward-ownership (rentmeesterschap) gepresenteerd: een model, populair gemaakt door het PurposeFoundation-netwerk rond 2015, waarbij economisch eigendom en zeggenschap worden gescheiden. Stewards — een mix van werknemers, oprichters, externe experts of belanghebbenden — bewaken de missie, beschermen tegen verkoop voor kortetermijnwinst en benoemen en controleren het management. Winst kan door hen worden geherinvesteerd of aan maatschappelijke doelen besteed.
De auteur vergelijkt dit met arbeiderszelfbestuur (coöperaties), waarin werknemers volledig eigenaar zijn en democratisch leiding kiezen. Arbeiderszelfbestuur wordt hier als superieur gezien omdat het hiërarchie en externe stewards vermijdt en directe zeggenschap en winstdeling door werkers garandeert. Als voorbeeld wordt het Spaanse Mondragón genoemd, een langdurig succesvol netwerk van coöperaties.
De oproep is dat vakbondsacties, met politieke steun, moeten leiden naar modellen van steward-ownership en uiteindelijk naar bredere arbeiderscoöperaties om zowel sociale rechtvaardigheid als duurzame bedrijfsvoering te bevorderen.