Zij wisten een boek te waarderen

In dit artikel:

Tijdens de Boekenweek plaatst kunsthistoricus Joke de Wolf een kunstwerk in het daglicht dat aansluiten bij het thema lezen: Jacob Lawrence’ schilderij The libraries are appreciated (1943). Het toont drie lezers aan een tafel, met kasten vol boeken achter hen — een tafereel uit het filiaal van de New York Public Library aan 124th Street in Harlem. De voorstelling benadrukt niet alleen individueel leesplezier, maar ook de bibliotheek als publieke plek voor kennis en zelfvorming.

Lawrence groeide op in Harlem nadat hij met zijn moeder in 1930 op dertienjarige leeftijd daarheen verhuisde; de buurt was toen het culturele centrum van de Afro-Amerikaanse gemeenschap en de nabrand van de Harlem Renaissance. Zijn carrière nam een vlucht met The Migration Series (1941), een cyclus die de voortdurende zoektocht naar een beter leven van zwarte Amerikanen verbeeldt. In de jaren veertig behoorde hij tot de eerste zwarte kunstenaars die erkenning kregen in de witte Amerikaanse kunstwereld.

Het bibliotheektafereel maakt deel uit van een Harlem-serie uit circa 1943 waarin Lawrence alledaagse stadsgezichten, armoede én vrolijkheid in muziek en dans vastlegde. Voor hem had de bibliotheek ook een persoonlijke en politieke rol: omdat de geschiedenis van zwarte Amerikanen nauwelijks op school werd behandeld, voelde hij de plicht die verhalen zelf te schilderen. “Iemand moest het doen,” zei hij — en hij vond dat de Amerikaanse geschiedenis niet goed geschreven kan worden zonder de zwarte bevolking.

De bespreking legt een link tussen de hedendaagse Nederlandse boekenpromotie — een week vol publieke aandacht en celebrees die lezen aanprijzen — en Lawrence’ langdurige inzet om via beeldende kunst toegang tot kennis en geschiedenis mogelijk te maken.