Zij organiseren een alternatieve herdenking op 4 mei: 'Ik heb bij ons vorig jaar meer emotie gezien dan ik ooit op de Dam heb ervaren'
In dit artikel:
Het Comité van Waakzaamheid Nu, opgericht door de voormalige diplomaten Angelique Eijpe en Tessa Terpstra, organiseert voor de tweede keer een alternatieve Dodenherdenking in Den Haag op maandag 4 mei. De bijeenkomst, getiteld "4 mei inclusief", begint om 19.00 uur op het Lange Voorhout; om 20.00 uur is de taptoe gevolgd door twee minuten stilte, daarna kunnen deelnemers bloemen neerleggen of een foto plaatsen. Er zijn geen vlaggen, spandoeken of protestborden toegestaan.
De aanleiding voor de parallelle ceremonie is volgens de organisatoren dat de officiële nationale herdenking op de Dam veel hedendaagse slachtoffers van oorlogsgeweld buitensluit. Eijpe en Terpstra zeggen dat het motto "nooit meer" alleen geloofwaardig is als Nederland ook nu verantwoordelijkheid neemt: de herdenking zou ruimte moeten bieden voor mensen met wortels in onder meer Gaza, Srebrenica, Rwanda, Syrië en Iran. Eijpe verwijst persoonlijk naar familieleden in Gaza die zijn omgekomen; beide vrouwen vinden dat de Nederlandse overheid en het koningshuis bij eerdere en huidige politieke keuzes onvoldoende afstand nemen van vormen van oorlogsgeweld en schendingen van het internationaal recht.
Vorige editie trok onverwacht enkele duizenden mensen (ongeveer 4.000), terwijl de organisatoren slechts op enkele honderden hadden gerekend. De eerste bijeenkomst was minimalistisch van opzet — een stapel pallets en een boombox — maar raakte veel aanwezigen door de persoonlijke en diverse rituelen die daar plaatsvonden, van stilte en foto’s tot trommelrituelen en gebeden. Eijpe en Terpstra benadrukken dat zij niet tegen de herdenking op zich zijn; hun kritiek richt zich op de selectie wie eid en erkenning krijgt tijdens de nationale ceremonie en op de formele, militaristische uitstraling van de Dam-herdenking die jongeren weinig aanspreekt.
De initiatiefnemers kregen na de eerste bijeenkomst felle kritiek en werden soms weggezet als anti-Joods. Zij verzetten zich tegen die beschuldiging en leggen uit dat het doel juist is om ruimte te maken voor meerdere herinneringen en traumageschiedenissen binnen de Nederlandse samenleving. Volgens hen legt de officiële herdenking een overwegend wit nationaal kader vast en is er weinig aandacht voor hoe koloniale geschiedenis en hedendaags geweld met elkaar samenhangen. Ze roepen op tot meer zelfreflectie: wie worden als "Nederlander" gezien, en wie hoort erbij tijdens het gezamenlijke stiltemoment?
Het Comité noemt zich bewust provocerend — de naam verwijst naar een Waakzaamheidscomité uit 1936 — en waarschuwt dat de huidige politiek neigt naar appeasement en normalisering van machtspolitiek. Eijpe en Terpstra zeggen wel contact te hebben met het Nationaal Comité 4 en 5 mei, maar vinden dat die organisatie door wettelijke en overheidsgebonden voorschriften weinig bewegingsruimte heeft om inhoudelijk te veranderen.
Praktisch: de alternatieve herdenking op het Lange Voorhout start 19.00 uur; taptoe en twee minuten stilte om 20.00 uur; daarna gelegenheid tot het leggen van bloemen en plaatsen van foto’s.