Wie nooit meer kan werken, ziet uitkering in toekomst waarschijnlijk veranderen
In dit artikel:
Het kabinet overweegt het afschaffen van de IVA‑uitkering voor mensen die voorgoed arbeidsongeschikt zijn en hen onder te brengen bij de WGA‑regeling. Dat plan maakt deel uit van een breder voorstel van minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) om te bezuinigen op de sociale zekerheid; eerder lag er een pakket van 6,5 miljard euro op tafel voor AOW, WW en WIA. Vakbonden protesteerden en dwongen het kabinet ertoe de voorgenomen verhoging van de AOW‑leeftijd voorlopig van tafel te halen, waardoor onderhandelingen blijven lopen en andere maatregelen tijdelijk zijn uitgesteld.
De IVA levert uitkeringen van 75 procent van het laatstverdiende loon, terwijl de WGA nu doorgaans 70 procent geeft en bedoeld is voor mensen die mogelijk terugkeren naar werk. Afschaffing van de IVA zou het kabinet structureel meer dan een miljard euro schelen; Vijlbrief wil daarnaast het maximale uitkeringsbedrag met 20 procent verlagen. Experts benadrukken echter dat deze ingreep de onderliggende problemen van het WIA‑stelsel niet oplost.
Onderzoekers en economen pleiten vooral voor vereenvoudiging: de huidige regelgeving is complex en leidt tot fouten en hersteloperaties (het UWV voert op dit moment correcties uit die zo’n 100 miljoen euro kosten). Verzekeringsartsen vinden het moeilijk om met zekerheid vast te stellen of iemand nooit meer kan werken, waardoor één regeling administratief aantrekkelijk kan zijn en herbeoordelingen beperken. Werkgevers kunnen volgens een december‑IBO ook meer doen aan preventie; slechts twee derde brengt gezondheids- en veiligheidsrisico’s structureel in kaart. Stressgerelateerd verzuim steeg de afgelopen vijf jaar met 43 procent en psychische klachten en long covid dragen duidelijk bij aan de hoge instroom in de WIA: ongeveer een derde van de aanvragers meldt mentale problemen.
Vakbonden verzetten zich tegen korting op uitkeringen en vrezen dat zieke mensen daarmee de rekening krijgen. Vijlbrief houdt vol dat hervorming nodig is om de uitvoerbaarheid te verbeteren en mensen uit knellende systemen te halen, maar deskundigen twijfelen of lagere uitkeringen op zichzelf zullen stimuleren tot terugkeer naar werk. De discussie blijft onderwerp van lopende onderhandelingen tussen kabinet, sociale partners en betrokken instanties.