Zes ziekenhuizen stoppen met wisselen van thuismedicatie: „Volstrekt onlogisch wat we ons allemaal op de hals haalden"
In dit artikel:
Ziekenhuizen zetten vaak de thuismedicatie van opgenomen patiënten om naar middelen uit de ziekenhuisapotheek. Dat proces — waarbij soms een andere werkzame stof of uiterlijk door andere verpakking en barcode komt kijken — kost veel tijd, vergroot de kans op medicatiefouten en leidt tot verspilling. Ziekenhuisapotheker prof. Jeroen Derijks (Jeroen Bosch Ziekenhuis / Tilburg University) pleit daarom al jaren voor het doorgebruiken van thuismedicatie tijdens opnames van meerdere dagen. Voor dagbehandelingen geldt die mogelijkheid al; ook bestaan uitzonderingen, bijvoorbeeld bij inhalatoren.
Door thuisgebruik van medicijnen door te laten lopen, blijkt uit kleinschalige proeven dat de verspilling met ongeveer 40% afneemt en dat er ruim vijf uur per honderd patiënten wordt bespaard aan werktijd. Als patiënten hun eigen middelen volledig in eigen beheer houden tijdens opname, neemt de tijdwinst verder toe. Derijks onderzoekt momenteel de effecten bij grootschalige invoering.
Na jaren lobbyen passen inmiddels zes Nederlandse ziekenhuizen hun werkwijze aan: Jeroen Bosch Ziekenhuis, UMC Groningen, Radboudumc, Sint Maartenskliniek, Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis en Maastricht UMC+. De invoering gebeurt gefaseerd, per afdeling; Derijks verwacht dat binnen twee jaar deze zes instellingen standaard thuismedicatie blijven gebruiken tijdens opnames.
Tegenwerpingen waren er vooral op financieel en logistiek vlak. Zo bestond de vrees dat doorgeven van thuismedicatie tot dubbele vergoeding of een economisch delict zou leiden. Volgens Derijks is dat ongegrond: als een patiënt tijdens opname een nieuw doosje moet openen, krijgt hij dat bij ontslag weer mee; berekeningen tonen een netto kostenpost van circa €3,50 per patiënt per opname — nauwelijks iets en geen winst voor het ziekenhuis. Verpleegkundigen uiten daarnaast zorgen over het vermogen van patiënten om hun medicijnen zelf te beheren. Uit een beoordeling in 35 ziekenhuizen bleek dat ongeveer 60% van de patiënten dat prima kan, mits verpleegkundigen controleren op daadwerkelijk innemen en bij problemen tijdig ondersteuning organiseren en informatie aan de huisartsen overdragen.
De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA) ondersteunt het initiatief en wijst op patiëntveiligheid: minder wisseling van middelen betekent minder verwarring en een lager risico op bijwerkingen en fouten. Samen met onderzoekers ontwikkelde de NVZA een toolkit om ziekenhuizen te helpen de werkwijze in te voeren. Verwacht wordt dat meer ziekenhuizen volgen zodra financierings- en organisatorische barrières verdwijnen, al vergt het wel een omslag in denken en werken binnen de zorg.