Oorlog in Midden-Oosten leidt tot hopeloze situatie voor miljoenen burgers
In dit artikel:
Miljoenen mensen in het Midden-Oosten zijn sinds het uitbreken van de oorlog rond Iran ontheemd geraakt, meestal binnen hun eigen land. Hulporganisaties beschrijven schrijnende taferelen: in Beiroet lag een Libanese vrouw vier dagen na een keizersnede met haar pasgeboren baby op straat, veel gezinnen slapen op beton en verwarmen zich door afval te verbranden. In één week alleen al zijn volgens hulpinstanties 816.000 mensen op de vlucht geslagen voor Israëlische aanvallen in Libanon — meer dan de bevolking van Den Haag en Eindhoven samen.
De situatie stapelt op bovenop een al bestaande crisis: vóór de recente aanvallen waren er al ongeveer 25 miljoen vluchtelingen en ontheemden in de regio. Sinds het begin van de oorlog melden de VN en hulporganisaties onder meer 3,2 miljoen ontheemden in Iran en circa 115.000 extra ontheemden in Afghanistan; uit Libanon zijn ruim 92.000 mensen teruggekeerd naar Syrië, veelal voormalige Syrische vluchtelingen. In Libanon alleen zijn er inmiddels honderden doden en meer dan duizend gewonden; War Child waarschuwt dat één op de tien kinderen nu op de vlucht is.
Vier conflicten vormen momenteel de belangrijkste drijfveren van deze stromen: de aanval op Iran en het Israëlische offensief tegen Hezbollah, de nasleep van de Syrische oorlog en de langdurige Afghaanse crisis (verergerd door recente spanningen met Pakistan). Door deze stapeling keren bijvoorbeeld tienduizenden Syriërs terug naar een land dat nog instabiel, gevaarlijk en arm is — iets wat experts als problematisch bestempelen, omdat voortijdige terugkeer nieuwe spanningen en tekort aan hulp kan veroorzaken.
In Iran zijn cijfers onvolledig door beperkte internettoegang, maar veel stedelingen zoeken daar onderdak bij familie elders in het land. De UNHCR volgt ontwikkelingen, maar waarschuwt dat de aantallen snel veranderen. Ook de miljoenen Afghaanse vluchtelingen in Iran staan onder druk: recentelijk werden grote groepen uitgezet en nu zijn naar schatting tienduizenden Afghanen ook intern ontheemd.
Analisten zijn voorzichtig over onmiddellijke nieuwe massale migratie naar Europa; grootschalige grensoverschrijdende vluchtelingenstromen ontstaan vaak pas na jaren van instabiliteit. Wel bestaat het risico van verdere regionale verplaatsing — onder andere als geweld op de Westelijke Jordaanoever aanhoudt, zou een grote uittocht richting Jordanië mogelijk zijn. Hoe lang het conflict duurt en hoe grootschalig de verdere verplaatsingen worden, hangt mede af van politieke besluiten in Washington en Jeruzalem en van de koers van regionale spelers. Hulporganisaties schalen op, maar bereiden zich ook voor op groeiende en langdurige humanitaire behoeften in het hele Midden-Oosten.