Zelfs Rotmans zet vraagtekens bij de stroomnetrekening: laat Van Veldhoven die miljarden besparen

In dit artikel:

Minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven moet ervoor zorgen dat de energietransitie betaalbaar blijft voor huishoudens en bedrijven. Aanleiding is het FIEN26-rapport van de Nederlandse netbeheerders, dat voor 2026 tot en met 2040 netto 235 miljard euro aan investeringen in energie-infrastructuur voorziet. Het grootste deel, ongeveer 212 miljard euro, is bestemd voor elektriciteitsnetten. Deze kosten zullen uiteindelijk grotendeels via nettarieven of belastingen bij burgers en ondernemers terechtkomen.

Tegelijkertijd noemt hetzelfde rapport een mogelijke besparing van 9 tot 33 miljard euro op investeringen in het elektriciteitsnet. Die besparing hangt af van politieke keuzes, een betere uitvoering en slimmer gebruik van de bestaande capaciteit. Volgens het artikel zijn grote reducties echter nog niet gerealiseerd, omdat belangrijke systeemkeuzes uitblijven. Netbeheer Nederland wees in maart 2025 al op miljardenbesparingen door vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen en het net flexibeler te gebruiken.

Hoogleraar energietransitie Jan Rotmans denkt zelfs dat de rekening voor netuitbreiding mogelijk kan halveren. Dat is geen vaststaande besparing, en de netbeheerders benadrukken dat slimme technieken nieuwe kabels en transformatoren niet overbodig maken. Volgens de auteur moet dat juist leiden tot een duidelijke opdracht: voer noodzakelijke uitbreidingen uit, maar schrap aantoonbaar overbodige kosten en maak duidelijk wie daarvan profiteert.

Een reportage van Nieuwsuur over een Arnhemse wijk met 7.000 geplande woningen laat zien hoe dat kan. Door de wijk als één energiesysteem te ontwerpen, is minder aansluitcapaciteit nodig en kon het woningbouwproject doorgaan. De woningen worden daardoor wel duurder. Volgens het artikel mag een besparing op het elektriciteitsnet daarom niet automatisch als voordeel voor de koper worden gepresenteerd als diezelfde koper elders extra betaalt.

Flexibel stroomgebruik kan helpen: bedrijven kunnen bijvoorbeeld hun verbruik verschuiven en automobilisten hun auto buiten piekuren opladen. Maar de auteur waarschuwt dat zulke oplossingen niet mogen uitlopen op een systeem waarin gezinnen of bedrijven hun dagelijks leven steeds aan tarieven moeten aanpassen. Ook financiering via de staatskas verlaagt de totale rekening niet, maar verlegt die naar de belastingbetaler.

Omdat woningbouw op veel plaatsen vastloopt door gebrek aan stroomcapaciteit, moeten schaarse materialen, vakmensen en publieke middelen volgens de auteur naar projecten die daadwerkelijk aansluitingen opleveren. Van Veldhoven moet daarom de mogelijke besparingen uit de rapporten laten omzetten in concrete maatregelen en helder aangeven welke uitbreidingen noodzakelijk zijn, welke kunnen vervallen en wie sneller stroom krijgt. Zonder zichtbaar resultaat blijven gezinnen meer betalen en ondernemers wachten.