Zelfs het mensenrechtencollege kraakt de nieuwe spionagewet van Yeşilgöz: hacken zonder toets vooraf en toezicht dat door ministers kan worden uitgezet

In dit artikel:

Het kabinet-Jetten heeft eind augustus een voorstel ingediend voor een nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Defensieminister Dilan Yeşilgöz (VVD) stelde dat het toezicht op de AIVD en MIVD robuust blijft, maar het College voor de Rechten van de Mens is daar in een advies kritisch over.

Volgens het College biedt het wetsvoorstel te weinig waarborgen tegen machtsmisbruik. Zo zouden de diensten computers en smartphones kunnen hacken zonder dat een onafhankelijke toezichthouder vooraf toestemming geeft. Ook vervalt die voorafgaande toets bij bevoegdheden tegen organisaties of personen die als ‘evidente tegenstanders’ worden aangemerkt. Het College waarschuwt dat deze categorie onvoldoende is afgebakend en dat achteraf toezicht de aantasting van privacy niet ongedaan kan maken.

Daarnaast vreest het College dat de nieuwe toezichthouder, het College van Toetsing en Toezicht (CTT), onvoldoende middelen en mogelijkheden krijgt om de uitgebreidere bevoegdheden van de diensten bij te houden. Het advies benadrukt dat effectief toezicht gelijktijdig met nieuwe bevoegdheden moet worden geregeld.

Het College noemt ook het voorgestelde staatsnoodrecht problematisch. In uitzonderlijke situaties zouden ministers het toezicht op de inlichtingendiensten tijdelijk buiten werking kunnen stellen. Volgens het instituut is dit onderdeel zwak onderbouwd en ontbreekt een serieuze analyse van de risico’s op misbruik.

De zorgen worden in het artikel gekoppeld aan eerdere publieke uitingen van de AIVD en de NCTV over mogelijke radicalisering rond onder meer remigratie, tradities en kritiek op diversiteitsbeleid. Volgens critici kan daardoor de grens tussen extremisme en legitiem politiek debat vervagen. Het College roept het kabinet op de waarborgen te versterken voordat de Tweede Kamer het wetsvoorstel behandelt.