'Zelfs Amsterdam loopt nog achter met vrouwen van kleur in het stadsbestuur'
In dit artikel:
Tot de meest recente gemeenteraadsverkiezingen zat in slechts tien Nederlandse gemeenten een vrouw van kleur in het college van burgemeester en wethouders. Dat concluderen Shadi Nikshomar (GroenLinks Almere) en politicoloog Zahra Runderkamp na een eigen telling van alle 1.708 wethouders en burgemeesters: slechts 10 van hen zijn vrouwen van kleur, goed voor 0,6 procent. Onder meer dan 300 burgemeesters is er één vrouw van kleur.
De auteurs plaatsen hun bevindingen naast eerder onderzoek van Floris Vermeulen (2023), waaruit bleek dat circa 5,9 procent van de gemeenteraadsleden een migratieachtergrond heeft, terwijl ongeveer 25 procent van de Nederlandse bevolking die achtergrond heeft. Vooral kleine gemeenten blijken vrijwel geen raadsleden of bestuurders met een migratieachtergrond te kennen; ook in de vier grote steden ligt de representatie nog onder het bevolkingsaandeel.
Vrouwen zijn in bestuursfuncties al ondervertegenwoordigd: vóór de meest recente verkiezingen was slechts 27 procent van alle wethouders vrouw. Als daar ook de etnische diversiteit bij wordt opgeteld, ontstaat een schril beeld van uitsluiting uit de bestuurskamers waar belangrijke besluiten worden genomen. De auteurs wijzen erop dat zichtbare vrouwelijke bestuurders van kleur als rolmodel fungeren en op termijn de instroom van diverse kandidaten bevorderen. Daarnaast levert diversiteit inhoudelijke winst op: bestuurlijke samenstellingen die de samenleving weerspiegelen, maken doorgaans effectiever beleid voor alle inwoners.
Er zijn uitzonderingen: kleine gemeentes als Brummen en Hendrik‑Ido‑Ambacht scoren relatief hoog (in één geval 20 procent omdat één van de vijf bestuurders een vrouw van kleur is). Amsterdam scoort beter dan de meeste gemeenten: in het college is één vrouwelijke wethouder van kleur (1 van 10), maar inclusief stadsdeelbestuurders telt de stad 6 van 34 bestuurders (17 procent). Gezien Amsterdams superdiverse bevolking (circa 60 procent met migratieachtergrond) blijft ook dat ontoereikend.
De telling kent beperkingen—het is een momentopname en mogelijk een lichte onderschatting—maar vormt een dringende waarschuwing: tijdens de lopende coalitieonderhandelingen bepalen partijen wie wethouder wordt. Wil Nederland bestuurskamers diverser maken, dan moeten partijen daar actief beleid voor voeren in plaats van op toeval te vertrouwen.