Zelfdeterminatietheorie: hoe zorg je voor de juiste motivatie om beweeggedrag te veranderen?

In dit artikel:

De zelfdeterminatietheorie (SDT) biedt een praktisch kader om beweeggedrag te begrijpen en te beïnvloeden: motivatie ligt volgens deze theorie op een continuüm van geen motivatie tot volledig intrinsieke motivatie. Tussenliggende vormen van extrinsieke motivatie verschillen in hoe autonoom of gecontroleerd ze zijn — sommige externe prikkels werken als een eerste aanzet, terwijl andere (zoals geïnternaliseerde doelen) het gedrag duurzaam ondersteunen.

Drie psychologische basisbehoeften versterken motivatie: autonomie (het gevoel zelf te kiezen), competentie (ervaren dat je het kunt) en verbondenheid (contact en steun van anderen). Hoe beter deze behoeften worden ingevuld, hoe groter de kans dat iemand beweegt vanuit meer autonome motivatie en het nieuwe gedrag volhoudt.

Praktische implicaties:
- Voor een incidentele stimulans kan een externe beloning volstaan (bijv. een prijs of cadeau).
- Voor langdurige gedragsverandering is het effectiever te zoeken naar persoonlijke betekenis, aansluiting bij iemands waarden, plezier en een gevoel van meesterschap. Daarmee verschuift motivatie van gecontroleerd naar autonoom.
- Ondersteuning van autonomie, competentie en verbondenheid vergroot de kans op deze verschuiving; wat precies motiveert verschilt per persoon.

Kortom: intrinsieke motivatie is niet altijd vereist om te beginnen met bewegen, maar om vol te houden helpt het proces van extern gesteund naar meer zelfgereguleerd en betekenisvol bewegen. Wie meer wil weten over technieken, veelvoorkomende valkuilen en argumenten bij gedragsverandering kan het e-book “Beweeggedrag veranderen” raadplegen.