Zelf blijven lezen en schrijven is van levensbelang, juist in tijden van AI 

In dit artikel:

De opmars van kunstmatige intelligentie is niet meer terug te draaien, maar dat betekent volgens de auteur niet dat mensen hun lezen en schrijven eraan moeten uitbesteden. Aanleiding is de onthulling dat premier Rob Jetten AI gebruikte voor socialemediaposts en dat toespraken van Dilan Yeşilgöz en Derk Boswijk grotendeels door AI waren geschreven. De publieke reactie bleef grotendeels gelaten: AI hoort volgens velen inmiddels bij het dagelijks leven en kan teksten soms beter formuleren dan mensen zelf.

De auteur ziet daarin juist een ernstig probleem. AI kan nuttig zijn voor bijvoorbeeld bronnenonderzoek, samenvattingen, notulen, berekeningen en taalcorrectie. Maar teksten waarin persoonlijke overtuiging, verantwoordelijkheid en geloofwaardigheid centraal staan — zoals journalistieke artikelen, columns, boeken, gedichten, preken en politieke toespraken — zouden mensen zelf moeten schrijven. AI kan helpen informatie te ordenen of een structuur te verbeteren, maar zou niet de selectie, afweging en formulering van de kernboodschap moeten overnemen.

Volgens de auteur draait dit soort communicatie niet om foutloze of gelikte teksten, maar om waarheid, echtheid en doorleefde overtuiging. Politieke taal was ook vóór AI vaak al gevuld met holle clichés en marketinguitdrukkingen. Het diepere probleem is dat beeldvorming steeds vaker de inhoud verdringt. AI versterkt die ontwikkeling, waardoor het vertrouwen in politiek en media verder kan afnemen. Politici die hun communicatie vooral als reclame zien, herkennen volgens de auteur daarom nauwelijks wat er misgaat.

De afhankelijkheid van AI heeft bovendien gevolgen voor het denken zelf. Wie voortdurend een chatbot inschakelt, doet volgens aangehaalde deskundigen minder kennis op, ontwikkelt minder originele ideeën en wordt minder kritisch. Schrijven is immers niet alleen een manier om gedachten uit te drukken, maar ook om ze te vormen en te verdiepen. Wie gevoelens en ideeën blijvend aan machines overdraagt, kan daardoor intellectueel en menselijk achteruitgaan.

De auteur vergelijkt AI met het Faustverhaal: technologie biedt snelheid, gemak en controle, maar kan een menselijke prijs hebben. Ook paus Leo XIV waarschuwde in zijn encycliek *Magnifica humanitas* voor verlies aan menselijkheid wanneer efficiëntie en beheersing belangrijker worden dan relaties en gemeenschap.

Daarom luidt de conclusie: gebruik AI waar het nuttig is, maar blijf zelf lezen, schrijven en nadenken. Vooral in functies waarin wijsheid, inzicht, oprechtheid en verantwoordelijkheid nodig zijn, blijft eigen menselijk werk onmisbaar. Net zoals mensen ondanks auto’s en vliegtuigen moeten blijven lopen en fietsen, moeten zij in het AI-tijdperk hun eigen denk- en taalvermogen blijven oefenen.