Zeldzame Oekraïense heroveringen dankzij recente blokkade van de Russische toegang tot Starlink
In dit artikel:
Na bijna drie jaar van veelal defensieve terugtocht melden Oekraïense bronnen dat hun infanterie vorige week voor het eerst weer substantieel terrein terugwonnen: volgens Kiev elf dorpen in drie oblasten, in totaal iets meer dan tweehonderd vierkante kilometer. Het meest opvallende succes voltrok zich in de Zaporizja-regio, waar tegenaanvallen de Russische opmars van de afgelopen weken vertraagden en op veel plaatsen grotendeels stopzetten.
Analist Kostjantyn Masjovets en het Amerikaanse Institute for the Study of War (ISW) beschrijven de acties als kleinere, tactische tegenaanvallen in plaats van een groots offensief zoals in 2022. In de buurt van het stadje Hoeljajpole, circa tachtig kilometer ten oosten van Zaporizja, veroverden Oekraïense eenheden binnen enkele dagen vijf dorpen langs een ongeveer dertig kilometer lange frontstrook; op sommige plekken zouden de Russen tot bijna tien kilometer zijn teruggedrongen en zich tactisch hebben teruggetrokken over de Hajtsjoer-rivier uit gebied dat sinds de zomer in Russische handen was.
De opmerkelijke terreinwinst wordt voor een groot deel toegeschreven aan de recente blokkade van de Russische toegang tot het Amerikaanse Starlink-satellietnetwerk door SpaceX. Hoewel Rusland officieel geen toegang had, deden aanwijzingen de ronde dat Moskou Starlink illegaal gebruikte om communicatie en aansturing van drone- en raketaanvallen te ondersteunen. Na de blokkade zouden Russische commando’s minder effectief zijn geworden, wat Kiev ruimte gaf voor de tegenaanvallen. Oekraïense waarnemers merken op dat de omvang van de teruggewonnen grond vergelijkbaar is met wat Rusland in december veroverde.
Moskou zoekt ondertussen nadrukkelijk naar alternatieven: er zijn meldingen dat Rusland familieleden van Oekraïense gevangenen onder druk zet om alsnog toegang tot Starlink te verkrijgen. Ook experimenteert het met eigen systemen; de Russische Stichting voor Geavanceerd Onderzoek meldde tests van een stratosferisch platform, Barrage-1. Kritische Russische militaire bloggers twijfelen echter of dergelijke systemen Starlink ooit kunnen vervangen.
De tactische omslag komt terwijl delegaties uit Oekraïne en Rusland in Genève bijeenkomen, onder aanvoering van druk van de Amerikaanse president Donald Trump. Een doorbraak lijkt onwaarschijnlijk: president Zelensky weigert grondgebied op te geven, ondanks druk vanuit Washington om concessies in de Donbas te overwegen. Veel Oekraïners vrezen dat een bestand door Moskou zou worden gebruikt als adempauze om daarna opnieuw op te starten.
Kort voor de gesprekken voerden Russische troepen een grootschalige aanval uit met honderden drones en tientallen raketten op vooral energie-infrastructuur, waardoor grote delen van Oekraïne (weer) last hadden van stroomuitval. Bij een drone-aanval nabij de elektriciteitscentrale van Slovjansk vielen volgens Kyiv drie dodelijke slachtoffers. Deze aanvallen onderstrepen de aanhoudende dreiging voor steden en cruciale infrastructuur ondanks lokale Oekraïense successen aan het front.