Zeldzaam Glad biggenkruid gevonden op bijzondere plek in Amsterdam

In dit artikel:

Deze zomer is op het afgesloten, recent opgespoten Strandeiland in IJburg een populatie glad biggenkruid ontdekt. De zeldzame plant groeit normaal op kalkarme, humusarme zandgrond, vooral in akkers en schrale, ontkalkte duingraslanden. De Amsterdamse vondst is daarom opmerkelijk: het terrein bestaat uit schaars begroeid zand uit het IJsselmeer, dat juist rijk is aan kalkrijk schelpengruis.

De populatie werd gevonden tijdens een inventarisatie door Colin Aalbers van Adviesbureau E.C.O. Logisch. Onderzoekers sloten uit dat de plant via nabijgelegen ingezaaide bloemstroken was aangevoerd; volgens de leverancier zat glad biggenkruid niet in het gebruikte zaadmengsel. Stadsecologen van Amsterdam en deskundigen van FLORON en KNNV bevestigden op 16 juli de determinatie.

De soort was binnen de Amsterdamse ring sinds 1905 niet meer waargenomen. In de omgeving zijn sinds 2020 nog enkele groeiplaatsen ontdekt, onder meer bij Westzaan en in Waterland. Tegelijkertijd neemt glad biggenkruid in de kalkrijke duinen van het Nederlandse vasteland sterk toe: het aantal bezette kilometerhokken steeg van ongeveer 50 in de tweede helft van de vorige eeuw naar meer dan 400 deze eeuw. Op de Waddeneilanden, waar de soort vroeger vaker voorkwam, zijn juist minder waarnemingen.

Een duidelijke verklaring ontbreekt. Stikstofdepositie en natuurherstel lijken de verandering niet te verklaren, en de soort staat niet bekend als een snelle kolonisator van nieuwe zandbodems. Omdat glad biggenkruid warmteminnend is, kan klimaatopwarming een rol spelen. Mogelijk vestigt de plant zich daardoor gemakkelijker op kunstmatig open zand en is kalkrijkdom minder beperkend geworden. Nieuwe waarnemingen moeten meer duidelijkheid geven.