Zeker zeventig doden bij bendegeweld in Haïti: „Wie vluchtte, werd doodgeschoten"
In dit artikel:
Bij een verrassingsaanval van de gewapende bende Gran Grif in de nacht naar zondag zijn in het westen van Haïti tientallen mensen gedood en honderden ontheemd. Volgens ooggetuigen vielen bendeleden rond 03.00 uur het dorp Desjardines in de landelijke regio Artibonite aan, staken mogelijk tot zo’n honderd huizen in brand en schoten op mensen die probeerden te vluchten. Mensenrechtenorganisaties en lokale bronnen spreken van minstens zeventig doden; officiële bronnen melden zestien slachtoffers, en enkelen vrezen dat het aantal boven de honderd kan uitkomen. Naar schatting 6.000 tot mogelijk 10.000 mensen zijn uit het gebied gevlucht. Autoriteiten heroverden Desjardines maandag kort, maar Gran Grif kreeg de controle al snel weer terug.
De aanval past in een breder patroon van toenemend bendegeweld sinds de moord op president Jovenel Moïse in 2021. Haïti kampt sindsdien met bestuurlijke ineenstorting: er zijn geen nationale verkiezingen gehouden, het parlement ligt stil en verschillende premiers konden het land niet vrij betreden. Grote delen van Port-au-Prince, inclusief de luchthaven, staan onder controle van bendes; sommige schattingen noemen dat zo’n 90 procent van de hoofdstad. In de afgelopen vijf jaar zouden gewapende groepen meer dan 20.000 mensen hebben gedood; een VN-rapport meldde dat tussen maart 2025 en midden januari van dit jaar ruim 5.500 mensen werden vermoord, verkracht, beroofd of ontvoerd, en ruim een miljoen mensen ontheemd raakten.
De machtigste bende is Viv Ansanm, geleid door voormalig politiechef Jimmy Chérizier, ook bekend als “Barbecue”, die volgens VN-cijfers verantwoordelijk is voor duizenden doden en controle uitoefent over wegen, scholen en watervoorziening in bezette gebieden. Gran Grif lijkt nu terrein te willen winnen in Artibonite, mede doordat het politieapparaat daar verzwakt zou zijn sinds de vertrek van Keniaanse veiligheidstroepen die eerder met een VN-ondersteunde missie hielpen.
Als reactie zetten Haïtiaanse autoriteiten steeds vaker drones en een speciale taskforce in, ondersteund door ingehuurde beveiligers en het bedrijf Vectus Global van Erik Prince. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat die drone-aanvallen het afgelopen jaar honderden tot meer dan duizend doden hebben veroorzaakt, waaronder onschuldige burgers en kinderen; HRW spreekt van mogelijk buitengerechtelijke executies. VN-mensenrechtenfunctionarissen en hulporganisaties zeggen dat zonder een werkende, legitieme overheid en verantwoorde aanpak de cyclus van geweld en ontheemding onverminderd zal voortduren.