Zeker honderd Afghaanse bewakers naar de rechter om evacuatie naar Nederland af te dwingen
In dit artikel:
Ruim honderd Afghaanse bewakers die tijdens de NAVO-missie voor Nederland hebben gewerkt voeren rechtszaken tegen de Nederlandse staat om alsnog geëvacueerd te worden. Zij vrezen voor hun leven sinds de machtsovername door de Taliban in augustus 2021 en melden bedreigingen, arrestaties en moorden onder hun collega’s. Oud-vakbondsvoorzitter Anne-Marie Snels, die jarenlang pleit voor hun evacuatie, dringt er bij het kabinet op aan snel te handelen, in lijn met wensen van de Tweede Kamer.
Na de chaotische terugtrekking van NAVO-troepen in de zomer van 2021 viel Kabul op 15 augustus en ontstonden er paniek en gebrekkige evacuaties. Ondanks waarschuwingen — onder meer een oproep van defensievakbonden op 1 juni 2021 aan NAVO-leiders om een gezamenlijk evacuatieplan te maken — had Nederland zich volgens critici onvoldoende voorbereid. De vierdelige KRO-NCRV-docuserie Holland Gate schetst een beeld van opeenstapeling van fouten tijdens die periode.
In de twee jaar na de val van de Taliban heeft Nederland ongeveer 4.500 mensen gehaald, waaronder tolken, ambassadepersoneel en medewerkers van de NAVO- en EUPOL-missies. Daarna stokten de evacuaties. Snels en anderen stellen dat de regering een restrictief beleid voert: selectiecriteria werden aangescherpt en een aantal politieke besluiten om groepen te halen werd ingetrokken of niet uitgevoerd. Volgens Snels zijn naar schatting zo’n honderd Afghaanse bewakers die voor Nederland werkten achtergebleven; zeker vijftien beveiligers en een EUPOL-tolk zijn vermoord.
Een complicerende factor was de weigering van Brussel om personeelslijsten te delen met verwijzing naar privacyregels. Daardoor konden voormalige EUPOL-medewerkers zelf dossiers samenstellen en kregen zij uiteindelijk wel 70 collega’s met gezinnen naar Nederland, maar tientallen anderen bleven buiten bereik. Snels noemt de afhandeling door internationale instanties schandalig en wijst op gebrekkige respons op ingediende bewijzen van dreiging en mishandeling.
Juridisch probeerden veel Afghanen individueel hun evacuatie af te dwingen. Vorig jaar stapten 42 beveiligers naar de rechter nadat het kabinet onder leiding van toenmalig minister Schoof hun verzoeken weigerde. De kantonrechter gaf hen gelijk, maar het gerechtshof draaide dat vonnis in hoger beroep terug. Snels hekelt dat het kabinet in beroep ging en verwijt de staat verantwoordelijkheid te ontlopen.
Recent gaf de Tweede Kamer groen licht voor een motie van Kati Piri om 48 ambassadebeveiligers en een groep defensiebewakers alsnog naar Nederland te halen; CDA en VVD steunden die motie. Derk Boswijk, nu staatssecretaris van Defensie en eerder Kamerlid voor de kwestie, heeft personeelszaken in zijn portefeuille en wordt door Snels aangespoord uitvoering te geven.